10 małych trumien. Pochowano dzieci z niemieckiego obozu w Łodzi
10 września 2026 r. w Łodzi odbył się pogrzeb dziesięciorga dzieci-ofiar niemieckego obozu przy ul. Przemysłowej. Ich szczątki zostały odnalezione i ekshumowane przez IPN. Czwartkowe uroczystości miały charakter państwowy, a uczestniczył w nich prezydent RP Karol Nawrocki.
Niemiecki obóz
Obóz prewencyjny (izolacyjny) dla dzieci i młodzieży w Łodzi, określany przez Niemców jako Polen-Jugendverwahrlager der Sicherheitspolizei in Litzmannstadt, działał w okresie od 1942 do 1945 roku. Został utworzony przez władze niemieckie na terenie wydzielonym z łódzkiego getta i pozostawał pod kontrolą Policji Bezpieczeństwa. Kompleks obozowy znajdował się w rejonie ulic Przemysłowej, Emilii Plater oraz Górniczej.
Umieszczani w obozie nieletni byli często dziećmi osób zaangażowanych w działalność ruchu oporu. Szacuje się, że przez obóz przeszło około 2–3 tysięcy polskich dzieci. Panujące w nim warunki były niezwykle trudne – więźniowie cierpieli z powodu niedożywienia, chorób i skrajnego wyczerpania. W obozie zmarło około 200 dzieci.
Ekshumacje
Biuro Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej przeprowadziło w latach 2023-2024 czteroetapowe prace ekshumacyjne, w wyniku których znaleziono szczątki 10 dzieci. Badania genetyczne potwierdziły tożsamość dwóch chłopców – Zdzisława Kafarskiego i Henryka Słaboszewskiego. W przypadku pozostałych dzieci słaby stan zachowania DNA w szczątkach nie pozwolił na potwierdzenie ich tożsamości.
Jednak na podstawie wyników dotychczasowych badań historycznych, analizy zachowanej dokumentacji oraz ekspertyzy antropologicznej stwierdzono, że szczątki najprawdopodobniej należały do Edmunda Agacińskiego, Tadeusza Kalbarczyka, Zygmunta Olejniczaka, Jana Freja, Henryka Kadzińskiego i Edwarda Gąsiorka. Na stronie IPN nie podano informacji, w jaki sposób określono tożsamość dwójki pozostałych dzieci – Stanisława Jagodzińskiego i Alojzego Magdansa.
Prace badawcze IPN prowadzone są nadal.
10 małych trumien
10 września 2026 r. odbyły się uroczystości pogrzebowe wspominanych dziesięciorga dzieci. Uczestniczyli w nich m.in. prezydent RP Karol Nawrocki oraz zastępcy prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma oraz dr hab. Krzysztof Szwagrzyk. Mszę Świętą w kościele pw. św. Wojciecha w Łodzi odprawił bp Piotr Kleszcz. Po liturgii głos zabrał prezydent Karol Nawrocki.
- Polska powróciła dziś po swoje dzieci, żeby oddać im imię i nazwisko. Obóz w Łodzi przy ulicy Przemysłowej jest jednym z najbardziej wymownych, najbardziej ujmujących i bolesnych symboli cierpienia dzieci w czasie II wojny światowej. Mamy też świadomość, jak wyglądała statystyka tej zbrodni, że to ponad 2000 więzionych przy Przemysłowej i ponad 200 zamordowanych. To była zbrodnia dokonana w przeszłości, ale zbrodnia dokonana na przyszłości narodu polskiego – powiedział prezydent.
Jak podkreślił Nawrocki, ideologia, która stała za utworzeniem niemieckiego obozu, pozwalała jego organizatorom usprawiedliwiać izolowanie polskich dzieci. - Powstawał przecież, jak pisali niemieccy prawnicy i analitycy po to, aby polskie dzieci, aby dzieci tak brutalnie okupowanego narodu nie demoralizowały niemieckich dzieci okupantów naszej cywilizacji – zauważył.
Prezydent podkreślił również, że pamięć o ofiarach nie może sprowadzać się jedynie do liczb. - To nie statystyka opowiada o tym, co wydarzyło się w czasie II wojny światowej, ale losy i cierpienie konkretnych nastolatków, którzy mieli swoje pragnienia, marzenia, swoich rodziców i swoje rodzeństwo – zaznaczył.
Po zakończeniu uroczystości trumny zawierające szczątki ofiar przewieziono na rzymskokatolicki cmentarz pw. św. Wojciecha w Łodzi, znajdujący się przy ul. Kurczaki 81. Na miejscu kapelan Wojska Polskiego poprowadził modlitwę poświęconą pamięci zmarłych, a następnie trumny zostały złożone w przygotowanym grobie. Hołd ofiarom oddano również poprzez salwę honorową. Uroczystość zakończyło złożenie wieńców na mogile przez przedstawicieli władz państwowych i samorządowych, Instytutu Pamięci Narodowej oraz rodziny ofiar.
Źródło: ipn.gov.pl
AF
