Influencerzy pod lupą UE. Będzie zakaz promocji operacji plastycznych i zastrzyków odchudzających?

UE rozważa zaostrzenie przepisów przeciwko influencerom promującym zastrzyki odchudzające i operacje plastyczne. Komisja Europejska chce walczyć ze szkodliwym marketingiem influencerów wprowadzającym w błąd konsumentów we wszystkich państwach członkowskich.

Irlandzki komisarz ds. ochrony konsumentów Michael McGrath niedawno wskazał, że ​​przepisy unijne powinny zostać wzmocnione, by ograniczyć działania influencerów, którzy za pośrednictwem mediów społecznościowych promują zastrzyki odchudzające i operacje plastyczne.

McGrath forsuje rozporządzenie o uczciwości cyfrowej (Digital Fairness Act), które miałoby zostać przyjęte jeszcze w tym roku. Przewiduje ono surowsze regulacje dotyczące reklamowania produktów w sieci przez twórców.

Komisarz nawiązuje do francuskiej ustawy przyjętej trzy lata temu, która  zakazuje influencerom we Francji promowania chirurgii plastycznej i zabiegów medycyny estetycznej. McGrath chce wprowadzić podobne rozwiązanie, które obowiązywałoby we wszystkich krajach członkowskich UE.

W Strasburgu irlandzki komisarz przekonywał podczas konferencji z dziennikarzami, że „jest to obszar, który wymaga wzmocnienia”. - Myślę, że konsumenci zasługują co najmniej na to, aby wiedzieć, że w grę wchodzi transakcja handlowa i tak, analizujemy również treść i istotę promowanych treści - mówił.

Zaznaczył, że Komisja Europejska jest szczególnie zaniepokojona nieodpowiednimi produktami i usługami promowanymi wśród dzieci. Dotyczy to między innymi chirurgii plastycznej, usług hazardowych, ryzykownych produktów finansowych, alkoholu i tytoniu. Podkreślił, że do tej pory nie ma wyczerpującej listy produktów i usług, których influencerzy nie mogą reklamować ani promować online w UE.

Rozporządzenie o uczciwości cyfrowej miałoby być „najważniejszym” aktem prawnym UE dotyczącym ochrony konsumentów, przyjętym w ciągu ostatnich 15–20 lat.

Regulacja ma zająć się ukrytymi wzorcami, które mogą wpływać na decyzje konsumentów poprzez wprowadzanie ich w błąd lub wywieranie na nich presji, uzależniającymi projektami, które zachęcają konsumentów do dalszego korzystania z usługi lub przepłacania poprzez zachęcanie do kompulsywnego korzystania, oraz wprowadzającym w błąd marketingiem influencerów.

McGrath dodał, że rozporządzenie nie zajmie się wykorzystywaniem przez infuencerów swoich dzieci do reklamowania lub promowania produktów.

Celem przygotowywanej regulacji jest to, aby „konsumenci, którzy obserwują aktywność influencerów, rozumieli, na czym ona polega i że istnieje komercyjna rzeczywistość, która leży u podstaw i napędza tę promocję lub reklamę”.

Czym jest unijna rozporządzenie o sprawiedliwości cyfrowej (DFA)?

Rozporządzenie o sprawiedliwości cyfrowej (DFA) to planowany unijny projekt legislacyjny, który ma na celu zaostrzenie i ujednolicenie ochrony konsumentów w internecie. Skupia się na walce z manipulacjami behawioralnymi i nieetycznymi praktykami handlowymi w e-commerce oraz mediach społecznościowych.

Projekt jest w fazie przygotowawczej (trwają prace nad oceną skutków regulacji i kształtowaniem ostatecznego kształtu prawa). Oficjalny projekt Komisji Europejskiej ma zostać przedstawiony w IV kwartale 2026 r.

DFA ma stanowić uzupełnienie dla wdrożonych wcześniej przepisów, takich jak Akt o usługach cyfrowych (DSA) czy Ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO).

Zakłada: zakaz stosowania tzw. dark patterns, ograniczenie interfejsów projektowanych w sposób, który manipuluje decyzjami użytkowników (np. utrudnianie anulowania subskrypcji, ukrywanie kosztów lub przyciski wymuszające określone zachowania). Regulacja ma walczyć z uzależniającym projektowaniem (addictive design), chronić przed funkcjami produktów cyfrowych (np. aplikacjami, grami, mediami społecznościowymi), które celowo wydłużają czas korzystania z nich, ze szkodą dla młodszych użytkowników.

Ma także zwalczać nieuczciwą personalizację, wprowadzając nowe zasady dotyczące profilowania oraz wykorzystywania słabości konsumentów do celów komercyjnych (np. agresywne ceny dynamiczne).

Przewiduje wprowadzenie ściślejszych standardów dotyczących oznaczania treści sponsorowanych i będzie walczyć z ukrytym lokowaniem produktów w mediach społecznościowych.

KE wyjaśnia, że zasadniczym celem przygotowywanej regulacji jest „wzmocnienie ochrony i sprawiedliwości cyfrowej konsumentów, przy jednoczesnym zapewnieniu równych szans i uproszczeniu przepisów dla przedsiębiorstw w UE”.

W praktyce regulacja ma rozprawić się z niejasnymi schematami i manipulacyjnymi projektami interfejsów, uzależniającym projektem aplikacji, gier i usług cyfrowych, z nieuczciwą personalizacją i profilowaniem, w tym ze spersonalizowanymi cenami, wprowadzającym w błąd marketingiem influencerów w mediach społecznościowych, nieuczciwymi cenami i wprowadzającymi w błąd ofertami, z problematycznymi umowami cyfrowymi, subskrypcjami i procesem anulowania ich.

W Nowym programie na rzecz konsumentów z 2020 r. Komisja Europejska zobowiązała się do sprawdzenia, czy potrzebne są dodatkowe przepisy, aby zapewnić konsumentom porównywalną ochronę online i offline. Stąd w 2022 r. rozpoczęto kontrolę sprawności unijnego prawa konsumenckiego w zakresie sprawiedliwości cyfrowej. Przeglądowi poddano dyrektywę o nieuczciwych praktykach handlowych (UCPD), dyrektywę o prawach konsumentów (CRD) oraz dyrektywę o nieuczciwych warunkach umownych (UCTD).

3 października 2024 r. w raporcie pokontrolnym stwierdzono, że chociaż przepisy te są nadal zasadniczo adekwatne do celu, nie w pełni radzą one sobie z nowymi formami szkód cyfrowych, przez co konsumenci mają tracić co najmniej 7,9 mld euro rocznie.

W związku z tym podjęto decyzję o konieczności opracowania nowej regulacji. Akt o sprawiedliwości cyfrowej jest obecnie jedną z głównych inicjatyw w ramach Agendy na rzecz konsumentów UE do roku 2030, przyjętej 19 listopada 2025 r. Plan Komisji przewiduje przedstawienia wniosku ustawodawczego pod koniec 2026 r. w ramach szerszej strategii polityki konsumenckiej do roku 2030.

Źródło: irishmirror.ie, digitalfairnessact.com

AS