Ksiądz Mateusz Szerszeń CSMA: Święty Michał Archanioł – Strażnik Bożego porządku

Chcemy egzorcyzmować przestrzeń medialną, ponieważ jest ona miejscem, w którym może działać łaska Boża, ale może się również szerzyć kłamstwo, zamęt i zło – mówi michalita, ksiądz Mateusz Szerszeń CSMA.

Dlaczego to właśnie święty Michał Archanioł zajmuje tak wyjątkowe miejsce w hierarchii anielskiej Kościoła?

Tradycja wskazuje na świętego Michała Archanioła jako na anioła, który otwarcie sprzeciwił się buntowi Lucyfera w niebie. Lucyfer był jednym z najwspanialszych aniołów. Święty Tomasz z Akwinu wiązał jego upadek z najwyższymi chórami anielskimi, a więc z istotą obdarzoną niezwykłą wiedzą i doskonałością właściwą duchom znajdującym się w szczególnej bliskości Boga. Niestety, inteligencja i wiedza nie uchroniły go przed grzechem pychy.

W tradycji duchowej pojawiało się nawet przekonanie, że święty Michał w szczególny sposób towarzyszył ziemskiej misji Jezusa Chrystusa. Kościół od wieków widział w nim zarówno opiekuna ludu Starego Przymierza, jak i później szczególnego patrona Kościoła.

Co dokładnie oznacza zawołanie „Któż jak Bóg!”?

Imię Michał jest teoforyczne, to znaczy niesie w sobie odniesienie do samego Boga. Pochodzi z języka hebrajskiego i oznacza: „Któż jak Bóg?”. Pytanie to stało się imieniem własnym Archanioła. Jednocześnie jest ono pytaniem i wykrzyknieniem. W pierwszym znaczeniu staje się swoistym rachunkiem sumienia dla stworzenia, szczególnie dla aniołów i ludzi. Pyta każdego z nas: „czy nie próbujesz zająć miejsca, które należy wyłącznie do Boga?”. W drugim znaczeniu jest aktem uwielbienia. „Któż jak Bóg!” oznacza wówczas wyznanie, że nie ma nikogo takiego jak On.

W dzisiejszym świecie, kiedy wszystko jest tak szybkie i głośne; kiedy tak często to my chcemy być na pierwszym miejscu, jest jeszcze miejsce na „Któż jak Bóg!”?

To bardzo dobra obserwacja. Istnienie świata aniołów, ludzi, zwierząt i całego stworzenia wskazuje, że istnieje pewien jego porządek. Na samym szczycie tej niezwykłej hierarchii znajduje się Bóg: odwieczny, święty i nieskończony.

Pytanie „Któż jak Bóg?” jest zatem wezwaniem do powrotu do pierwotnego porządku, który został zaburzony najpierw przez grzech aniołów, a później przez grzech człowieka. To imię zrodziło się jako odpowiedź na pychę i bunt stworzenia.

Co symbolizują waga i miecz, z którymi jest przedstawiany św. Michał Archanioł?

Tradycja bardzo mocno łączy tę postać z rzeczywistością sądu i czasów ostatecznych. W Apokalipsie widzimy go jako wodza anielskich zastępów walczących ze Smokiem. Sztuka chrześcijańska rozwinęła ten obraz, ukazując Michała jako wykonawcę i wyraziciela Bożej sprawiedliwości.

Miecz jest symbolem walki, ale także rozdzielenia dobra od zła, prawdy od fałszu, sprawiedliwości od niesprawiedliwości. Pismo Święte posługuje się przecież również obrazem miecza w odniesieniu do słowa Bożego, które przenika człowieka i odsłania prawdę o jego sercu.

Waga natomiast symbolizuje sąd nad ludzkimi czynami. Przypomina, że nasze życie ma znaczenie i że człowiek odpowiada przed Bogiem za swoje wybory.

W różnych publikacjach wiele można przeczytać o pomocy świętego Michała w godzinie śmierci. Jaka jest rola Archanioła u kresu ziemskiego życia człowieka?

Święty Michał Archanioł od wieków uznawany jest za patrona dobrej śmierci i szczególnego opiekuna dusz. Tradycja chrześcijańska przedstawiała go jako tego, który towarzyszy człowiekowi w chwili przejścia z doczesności do wieczności.

W dawnych modlitwach liturgicznych bardzo wyraźnie pojawiał się motyw Michała prowadzącego dusze do światłości. Tradycja pobożnościowa wiąże go również z tajemnicą czyśćca, nazywając jego opiekunem i orędownikiem dusz oczekujących na pełnię spotkania z Bogiem.

Jak z Księdza perspektywy zmieniało się postrzeganie św. Michała Archanioła na przestrzeni lat?

Kult św. Michała Archanioła rozwinął się bardzo mocno w średniowieczu, chociaż jego początki sięgają oczywiście znacznie wcześniejszych czasów. Już w starożytności chrześcijańskiej istniały sanktuaria i miejsca kultu jemu poświęcone.

Święty Michał stał się patronem rycerzy, żołnierzy i ludzi związanych z wojskiem. Dzisiaj nabożeństwo do niego przeżywa bardzo interesujące odrodzenie i przybiera nowe albo odkrywane na nowo formy. Są nimi między innymi Wielkie Zawierzenie św. Michałowi Archaniołowi, Post św. Michała Archanioła, Szkaplerz św. Michała Archanioła czy stosowanie oleju św. Michała Archanioła.

Istnieją różnice w przeżywaniu kultu jego osoby w różnych kulturach świata?

Bardzo popularny, szczególnie w obu Amerykach, jest Post św. Michała Archanioła, czyli czterdziestodniowe nabożeństwo o charakterze pokutnym, błagalnym i wynagradzającym. W Ameryce Południowej św. Michał potrafi gromadzić tysiące ludzi podczas wielkich nabożeństw na stadionach.

Ciekawym przykładem jest także Japonia, gdzie jego kult bywa łączony z pobożnością maryjną. Nie tak dawno napisała do mnie stamtąd grupa, która pragnie, aby w Nagasaki pojawiła się figura św. Michała Archanioła związana z Gargano.

Czego możemy uczyć się od Księcia Wojsk Niebieskich?

Michał Archanioł uczy nas przede wszystkim, że ze złem nie wolno zawierać kompromisu. Ze złem trzeba walczyć. Trzeba jednak pamiętać, że nie pokonujemy go własną mocą. Zwycięstwo zawsze pochodzi od Boga. Święty Michał nie mówi: „Spójrzcie, jaki jestem potężny”, ale: „Któż jak Bóg!”. Całą uwagę kieruje ku Bogu.

Jaką rolę w szerzeniu kultu św. Michała odgrywają media michalickie?

Od kilku lat bardzo intensywnie działamy poprzez kanał YouTube „Któż jak Bóg” oraz czasopismo „Któż jak Bóg”. Oba te dzieła zajmują się tematyką aniołów, duchowości i szeroko rozumianego życia chrześcijańskiego.

Staramy się w ten sposób kontynuować dzieło błogosławionego księdza Bronisława Markiewicza, założyciela michalitów. Doskonale rozumiał on znaczenie słowa drukowanego i mediów w głoszeniu Ewangelii.

Powiem nawet mocniej: my egzorcyzmujemy media. Tak, nie boję się tego słowa. Chcemy egzorcyzmować przestrzeń medialną, ponieważ jest ona miejscem, w którym może działać łaska Boża, ale może się również szerzyć kłamstwo, zamęt i zło.

Jednym z zadań michalitów jest obrona wiary i przeciwstawianie się temu, co prowadzi do herezji, schizmy czy apostazji. Nie robimy tego jednak poprzez krzyk. Najlepszą odpowiedzią na błąd jest prawda, a na złą naukę – dobra nauka. Dlatego chcemy przede wszystkim głosić Ewangelię i zdrową naukę Kościoła.

Kim dla Księdza osobiście jest św. Michał Archanioł?

W ostatnim czasie zwracam szczególną uwagę na jego obecność podczas mojego rachunku sumienia. Za każdym razem, kiedy pycha rodzi się w moim sercu, przypominam sobie: „Któż jak Bóg!” i próbuję wrócić do pokory. Kiedy chciwość próbuje opanować moje serce, słyszę: „Któż jak Bóg!” i przypominam sobie, że mam służyć Bogu, a nie pieniądzom czy rzeczom.

Rozmawiała Marta Dybińska