Nagły zwrot Kremla. Putin chce wznowienia negocjacji z Ukrainą

Rosyjski przywódca Władimir Putin ogłosił 23 czerwca, że jest gotów wznowić rozmowy pokojowe z Ukrainą w oparciu o ustalenia z Anchorage i Stambułu – podają tureckie media.

Putin sygnalizując gotowość do wznowienia negocjacji, jednocześnie oskarżył Kijów o zakłócanie procesu i próby poprawy swojej pozycji negocjacyjnej poprzez ciągłe ataki na obiekty wewnątrz Rosji. Niemniej jednak, rosyjski przywódca zasygnalizował, że Moskwa uwzględni obecną sytuację na polu bitwy.

Oskarżając Ukraińców o zakłócanie procesu negocjacji, zaznaczył, że „Rosja jest gotowa do rozmów pokojowych z Ukrainą w oparciu o porozumienia osiągnięte w Stambule”. Dodał, że umowa będzie musiała odzwierciedlać „warunki omówione w Anchorage, a co najważniejsze, realia panujące na miejscu”. Rozmowy muszą opierać się na istniejących projektach dokumentów i obecnej sytuacji wojskowej.

Delegacje rosyjska i ukraińska odbyły w 2025 roku trzy rundy rozmów pokojowych w Stambule: 16 maja, 2 czerwca i 23 lipca. Doprowadziły one między innymi do wymiany jeńców i sporządzenia projektów memorandów. Po negocjacjach w Stambule prezydenci USA i Rosji spotkali się w Anchorage na Alasce, gdzie opracowali 28-punktowy plan pokojowy, później zmodyfikowany. Ostatecznie opiera się on na 20 punktach. Ukraińcy nie zgodzili się między innymi na ustępstwa terytorialne, co utrudnia osiągnięcie finalnego porozumienia.

Wskutek mediacji Waszyngtonu, Moskwa i Kijów przeprowadziły również trzy rundy rozmów na początku tego roku, między 23 stycznia a 18 lutego w Abu Zabi i Genewie. Proces dyplomatyczny wstrzymano jednak po wszczęciu przez Amerykanów i Izraelczyków wojny przeciwko Iranowi 28 lutego br. Od tego czasu rozmowy nie zostały wznowione.

Zmieniony 20-punktowy plan pokojowy przedstawiony przez prezydenta Zełenskiego 23 grudnia 2025 r. przewiduje:

„1. Sygnatariusze potwierdzają, że Ukraina jest państwem suwerennym.

2. Dokument stanowi pełne i niepodważalne porozumienie o nieagresji między Rosją a Ukrainą. Zostanie utworzony mechanizm monitorowania linii konfliktu za pomocą bezzałogowych statków powietrznych, zapewniający wczesne wykrywanie naruszeń.

3. Ukraina otrzyma gwarancje bezpieczeństwa.

4. Liczebność Sił Zbrojnych Ukrainy pozostanie na poziomie 800 000 żołnierzy w czasie pokoju.

5. Stany Zjednoczone, NATO i państwa europejskie będące sygnatariuszami zapewnią Ukrainie gwarancje „podobne do tych z Artykułu 5”. Obowiązują następujące punkty:

1. W przypadku inwazji Rosji na Ukrainę, zostanie podjęta skoordynowana odpowiedź militarna, a wszystkie globalne sankcje wobec Rosji zostaną przywrócone;
2. Jeśli Ukraina bez powodu napadnie na Rosję lub otworzy ogień na jej terytorium, gwarancje bezpieczeństwa zostaną uznane za nieważne. Jeśli Rosja otworzy ogień do Ukrainy, gwarancje bezpieczeństwa wejdą w życie;
3. Stany Zjednoczone otrzymają rekompensatę za udzielenie gwarancji bezpieczeństwa. (Ten przepis został usunięty);
4. Wcześniej podpisane dwustronne umowy o bezpieczeństwie między Ukrainą a około 30 krajami pozostaną w mocy.

6. Rosja sformalizuje swoje stanowisko o nieagresji wobec Europy i Ukrainy we wszystkich niezbędnych ustawach i dokumentach, ratyfikując je przez rosyjską Dumę Państwową.

7. Ukraina zostanie członkiem UE w jasno określonym czasie i otrzyma krótkoterminowy preferencyjny dostęp do rynku europejskiego. („Na dzień dzisiejszy termin przystąpienia Ukrainy do UE jest przedmiotem dwustronnych rozmów między Stanami Zjednoczonymi a Ukrainą, bez potwierdzenia ze strony Europy” – powiedział Zełenski. „Członkostwo w Unii Europejskiej jest również naszą gwarancją bezpieczeństwa i dlatego chcemy ustalić datę – kiedy to nastąpi. Na przykład 2027 lub 2028 rok”).

8. Ukraina otrzyma globalny pakiet rozwojowy, szczegółowo opisany w osobnej umowie, obejmujący różne obszary gospodarcze:

1. Zostanie utworzony fundusz rozwoju w celu inwestowania w szybko rozwijające się sektory, w tym technologie, centra danych i sztuczną inteligencję;
2. Stany Zjednoczone i amerykańskie firmy będą współpracować z Ukrainą, aby wspólnie inwestować w odbudowę, modernizację i eksploatację ukraińskiej infrastruktury gazowej, w tym rurociągów i magazynów;
3. Podejmowane będą wspólne wysiłki w celu odbudowy obszarów zniszczonych wojną, ze szczególnym uwzględnieniem odbudowy i modernizacji miast i osiedli mieszkaniowych;
4. Priorytetem będzie rozwój infrastruktury;
5. Wydobycie minerałów i zasobów naturalnych zostanie zwiększone;
6. Bank Światowy zapewni specjalny pakiet finansowy, aby wesprzeć przyspieszenie tych działań;
7. Zostanie powołana grupa robocza wysokiego szczebla, w tym mianowany zostanie czołowy globalny ekspert finansowy na stanowisko administratora dobrobytu, który będzie nadzorował wdrażanie strategicznego planu odbudowy i przyszłego dobrobytu.

9. Utworzone zostaną fundusze na odbudowę ukraińskiej gospodarki, odbudowę zniszczonych obszarów i regionów oraz pomoc humanitarną. Celem jest mobilizacja 800 miliardów dolarów, co stanowi szacowany koszt szkód spowodowanych wojną rosyjską.

10. Ukraina przyspieszy proces negocjacji umowy o wolnym handlu ze Stanami Zjednoczonymi.

11. Ukraina potwierdza swoje zobowiązanie do pozostania państwem bezatomowym, zgodnie z Układem o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej.

12. Kontrola nad Elektrownią Jądrową w Zaporożu i odbudowa Elektrowni Wodnej w Kachowce. Waszyngton proponuje, aby Elektrownia Jądrowa w Zaporożu była wspólnie zarządzana przez Ukrainę, Rosję i Stany Zjednoczone, przy czym każdy z tych krajów kontrolowałby 33%, a Stany Zjednoczone pełniłyby funkcję głównego nadzorcy. Ukraina sprzeciwia się rosyjskiej kontroli nad elektrownią i proponuje, aby była ona zarządzana przez spółkę joint venture złożoną z USA i Ukrainy, przy czym 50% wytwarzanej energii elektrycznej byłoby dostarczane na terytoria kontrolowane przez Ukrainę, a o dystrybucji pozostałych 50% decydowałyby Stany Zjednoczone. Zełenski powiedział: „Uważamy, że aby to wszystko mogło się odbyć i funkcjonować bezpiecznie, Elektrownia Jądrowa w Zaporożu, miasto Enerhodar i Elektrownia Wodna w Kachowce muszą zostać zdemilitaryzowane, ponieważ obecnie przebywają tam wojska rosyjskie i toczy się tam wojna, a poziom bezpieczeństwa nie jest wystarczający”.

13. Ukraina i Rosja wprowadzą programy szkolne promujące zrozumienie i tolerancję różnych kultur, zwalczające rasizm i uprzedzenia. Ukraina zatwierdzi przepisy UE dotyczące tolerancji religijnej i ochrony języków mniejszości.

14. W obwodach donieckim, ługańskim, zaporoskim i chersońskim linia pozycji wojskowych z dnia podpisania zostanie uznana za faktyczną linię frontu:

1. Określenie ruchów wojsk niezbędnych do zakończenia wojny i utworzenia potencjalnych „wolnych stref ekonomicznych”, z wycofaniem wojsk Rosji z tych obszarów;
2. Rosja musi wycofać swoje wojska z okupowanych części obwodów dniepropietrowskiego, mikołajowskiego, sumskiego i charkowskiego w celu osiągnięcia porozumienia,
3. Siły międzynarodowe zostaną rozmieszczone wzdłuż linii frontu w celu monitorowania wdrażania porozumienia;
4. Strony zgadzają się przestrzegać zasad i zobowiązań nałożonych przez Konwencje Genewskie z 1949 roku i ich protokoły dodatkowe, w tym uniwersalne prawa człowieka. [Zełenski powiedział: „Jesteśmy więc w sytuacji, w której Rosjanie chcą, abyśmy wycofali się z obwodu donieckiego, podczas gdy Amerykanie próbują znaleźć sposób, abyśmy się nie wycofali, ponieważ jesteśmy przeciwni wycofaniu. Szukają strefy zdemilitaryzowanej lub wolnej strefy ekonomicznej, czyli formatu, który mógłby zadowolić obie strony. Uważamy wolną strefę ekonomiczną za potencjalną opcję dla suwerennego państwa, które mogłoby wybrać taką drogę. Walczyliśmy o jedno słowo — „potencjalny”. Wierzymy, że takie potencjalne strefy ekonomiczne mogą istnieć. Mówimy: jeśli wszystkie regiony zostaną uwzględnione i jeśli pozostaniemy tam, gdzie jesteśmy, to osiągniemy porozumienie. Dlatego mówi się tu o „potencjalnych strefach”.
   Ale jeśli nie zgodzimy się „pozostać tam, gdzie jesteśmy”, istnieją dwie opcje: albo wojna będzie kontynuowana, albo trzeba będzie podjąć decyzję dotyczącą wszystkich potencjalnych stref ekonomicznych.

15. Rosja i Ukraina zobowiązują się do powstrzymania się od użycia siły w celu zmiany ustaleń terytorialnych i będą rozstrzygać wszelkie spory na drodze dyplomatycznej.

16. Rosja nie będzie utrudniać Ukrainie korzystania z rzeki Dniepr i Morza Czarnego w celach handlowych. Odrębne porozumienie morskie zapewni swobodę żeglugi i transportu, a okupowana przez Rosję Mierzeja Kinburn zostanie zdemilitaryzowana.

17. Utworzenie komitetu humanitarnego, który zapewni:

1. Wymianę więźniów „wszyscy za wszystkich”;
2. Uwolnienie wszystkich zatrzymanych cywilów, w tym dzieci i więźniów politycznych;
3. Zostaną podjęte działania mające na celu rozwiązanie problemów i złagodzenie cierpienia ofiar konfliktu.

18. Ukraina musi przeprowadzić wybory prezydenckie jak najszybciej po podpisaniu umowy.

19. Umowa będzie prawnie wiążąca. Jej wdrażanie będzie monitorowane przez Radę Pokoju, której przewodniczy prezydent Trump. Ukraina, Europa, NATO, Rosja i Stany Zjednoczone będą uczestniczyć w tym procesie. Naruszenia będą skutkować sankcjami.

20. Zawieszenie broni wejdzie w życie natychmiast po zaakceptowaniu umowy przez wszystkie strony.”

Źródło: en.yenisafak.com, politicalscience.yale.edu

AS