Owocny przełom - czy nowa Jałta? Przed spotkaniem Trumpa, Xi i Putina w Shenzen

Już w czwartek odbędzie się spotkanie przywódców USA, Rosji i Chin. Czy świat powinien spodziewać się nowej Jałty - a może początku owocnej współpracy wielkich mocarstw? O tym pisze na łamach "Foreign Affairs" Charles Kupchan, profesor stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Georgetown w Waszyngtonie.
Charles Kupchan wskazuje, że część świata - w tym Polska - obawia się "nowej Jałty" na skutek nadchodzącego spotkania trzech przywódców. W ocenie autora, nie są to obawy nieuzasadnione, biorąc pod uwagę między innymi silne partnerstwo Federacji Rosyjskiej i Chin. Z drugiej strony, sądzi, spotkanie przywódców może też ostatecznie "przynieść niewielki postęp w kluczowych kwestiach".
Nawet jeżeli spotkanie nie będzie przełomowe w sensie poczynienia konkretnych ustlaeń, może zapoczątkować "normalizację tak potrzebnego dialogu". Ostatecznie jeszcze żaden prezydent USA nie odbył trójstronnego spotkania z przywódcami Chin i Rosji, przypomina. W ocenie Kupchana, Donald Trump powinien skupić się na osiągnięciu "ograniczonego postępu" w kilku kwestiach, zwłaszcza tych, które dotyczą punktów zapalnych na Półwyspie Koreańskim, Ukrainie oraz w Iranie.
"Trump, Xi i Putin torują drogę swoim następcom do rozwoju współpracy mocarstw ponad podziałami ideologicznymi i stabilizacji rozbitego świata" - uważa autor. W jego ocenie to właśnie "globalny koncert" mocarstw daje "największą szansę na ograniczenie konkurencji geopolitycznej i umożliwienie kolektywnego działania w świecie wielobiegunowym". Oprócz trzech wymienionych państw, w takim koncercie powinni uczestniczyć też przedstawiciele Indii, Japonii, Unii Europejskiej oraz dodatkowo Afryki, Ameryki Łacińskiej, Bliskiego Wschodu oraz Azji Południowo-Wschodniej. Struktura "koncertu mocarstw" zakłada jednak, że przy stole mogą zasiadać tylko ci, którzy mają odpowiednie wpływy geopoltiyczne. "Ponieważ koncerty unikają wiążących, egzekwowalnych procedur na rzecz nieformalnego budowania konsensusu, mogą odnieść sukces, gdy formalne instytucje, takie jak Rada Bezpieczeństwa ONZ, są sparaliżowane, a Stany Zjednoczone chwieją się w swoim zaangażowaniu w multilateralizm oparty na zasadach" - przekonuje Kupchan.
Autor nie uważa jednak, by istniały duże perspektywy na zakończenie wojny na Ukrainie. Kupchan zauważa, że Trumpowi bardzo zależy na obniżeniu ceny paliw, a to skłania go do różnych koncesji na rzecz Moskwy. Prezydent USA staje jednak przed szansą przekonania Xi do wywarcia presji na Putinie, by zakończyć wojnę. Jak dotąd Chińczycy sprzyjali wojnie Rosji na Ukrainie, bo ta pośrednio realizuje szereg ich interesów. Zdaniem Kupchana można jednak podjąć próbę wykorzystania rosnących problemów Rosji z dalszym prowadzeniem wojny, by nakłonić go do zaakceptowania zestawu "ograniczonych, ale znaczących kroków w celu deeskalacji". Zakłada to jednak obopólną wolę nacisku ze strony USA i Chin. Autor sądzi, że taka wola mogłaby być skutkiem porozumienia Waszyngtonu z Pekinem nakierowanego na budowanie globalnej strategicznej stabilności, która sprzyjałaby ich interesom.
Inaczej wyglądają perspektywy w innych drażliwych obszarach. Największe szanse na deeskalację autor widzi na Półwyspie Koreańskim. W przypadku Iranu sytuacja jest złożona, bo Ameryka potrzebuje pomocy Rosji i Chin, problem w tym, że Moskwa korzysta na wzroście cen ropy, dlatego naciskanie na Putina, by zaprzestał wspierania Teheranu, jest zdaniem Kupchana prawdopodobnie "straconą sprawą". Pomóc mogłyby tylko Chiny, które mają "żywotny interes w obniżeniu cen energii", uważa.
Źródło: Foreign Affairs
Pach






