Tradycja i współczesność. Pielgrzymka Kobiet i Dziewcząt w Piekarach Śląskich

Tradycyjnie, w pierwszą niedzielę po święcie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, do Sanktuarium Matki Bożej w Piekarach Śląskich pielgrzymują kobiety i dziewczęta. Jedne z zorganizowanych, większych grupach, inne - prywatnie, ale zawsze z potrzeby serca. Pielgrzymowanie kobiet do śląskiego sanktuarium w połowie sierpnia to tradycja, która ma głębokie korzenie historyczne i społeczne. Stałym elementem sierpniowego wydarzenia jest orędzie społeczne, w którym Kościół porusza kluczowe dla regionu tematy – od praw pracowniczych kobiet, przez wsparcie dla rodzin, aż po głośną na Śląsku walkę o wolne niedziele pod historycznym już hasłem: „Niedziela jest Boża i nasza”.

– Świat potrzebuje mądrze pokornych kobiet, to znaczy takich, które nie boją się uniżyć przed Bogiem i które gotowe są dla Boga i ludzi robić wielkie rzeczy – mówił abp Andrzej Przybylski w wygłoszonym słowie społecznym. Hierarcha wskazywał Matkę Bożą jako wzór pokory, kobiecej godności i piękna. – Maryja jest jak zwierciadło. W Jej obliczu i w Jej Niepokalanym Sercu przeglądają się ludzie, aby odkryć prawdę o sobie, a poprzez tę prawdę odnaleźć często zagubione piękno swojego życia i powołania – podkreślił podczas powitania pątniczek.

W wystąpieniu arcybiskup zwrócił również uwagę na potrzebę zdecydowanej obrony życia. – Trzeba nam wszystkim odbudować wizerunek piękna i szczęścia posiadania dzieci, życia w wiernych i trwałych małżeństwach, związanych sakramentalnym węzłem małżeńskim – apelował. Na zakończenie przemówienia przywołał także słowa kard. Stefana Wyszyńskiego: „Ilekroć wchodzi do twojego pokoju kobieta, zawsze wstań”. Przypomniał tym samym, że szacunek dla kobiet powinien wyrażać się w codziennej trosce o ich godność i bezpieczeństwo.

Dla kobiet ze Śląska ten szczególny dzień jest na stałe wpisany w kalendarz. Wiele pątniczek przyznaje, że tradycję tę wyniosło z domu rodzinnego. To właśnie gospodyni w tradycyjnych, śląskich rodzinach była odpowiedzialna m.in. za przekazywanie wiary i wartości. Podczas tegorocznej pielgrzymki stanowej – wzorem lat ubiegłych - można spotkać całe pokolenia kobiet: babcie, córki i wnuczki. Choć są i takie panie, które ze smutkiem zauważają, że na nich ta piękna tradycja się skończy, ponieważ młodsze pokolenie nie czuje już tak silnej potrzeby pielgrzymowania…

Samo pielgrzymowanie – czy to dalekie, czy bliskie – to zawsze świadomy trud. Początki ruchu pątniczego do Piekar Śląskich sięgają XVII wieku. W 1676 roku w Tarnowskich Górach wybuchła epidemia cholery. Wtedy to zdesperowani mieszkańcy udali się do łaskami słynącego obrazu Matki Bożej z prośbą błagalną o zatrzymanie zarazy. Kiedy modlitwy zostały wysłuchane, a choroba ustąpiła, ludność ślubowała coroczną, dziękczynną pielgrzymkę. To cudowne ocalenie sprawiło, że Piekary stały się głównym celem religijnych wędrówek na Górnym Śląsku.

W okresie międzywojennym charakter tych spotkań przeszedł wyraźną ewolucję - śląski Kościół zainicjował zjazdy dedykowane konkretnym grupom zawodowym i społecznym, czyli tak zwanym stanom. Pozycję Piekar jako niekwestionowanego centrum duchowego regionu ugruntowała uroczysta koronacja Cudownego Obrazu w 1925 roku. W efekcie wprowadzono tradycyjny podział na majowe zjazdy mężczyzn i sierpniowe spotkania kobiet.

- Przykład dał mi mój ŚP. tato. Od przyjazdu na Śląsk pod koniec lat pięćdziesiątych aż do ukończenia osiemdziesiątego roku życia (2012) nie opuścił ani jednej pielgrzymki stanowej mężczyzn. Z mojej perspektywy jest to czas wyciszenia, zwolnienia, zatrzymania w pędzie życia. Tego dnia, u stóp Piekarskiej Pani nie mają znaczenia funkcje, tytuły, stopnie. Wszyscy jesteśmy równi, wszyscy prosimy/dziękujemy za to samo - mówi Sława Umińska - Kajdan, uczestniczka pielgrzymki, prezydent Miasta Piekary Śląskie. - Szukam drogi, wskazówki, rady w sytuacji kiedy dookoła nie jest łatwo być prawdziwym chrześcijaninem. Łatwo wypowiadać piękne słowa, trudniej każdego dnia być po prostu dobrym człowiekiem - dodaje Sława Umińska - Kajdan. 

Współcześnie pielgrzymka nie jest jedynie wydarzeniem historycznym, ale wciąż żywą odpowiedzią na wyzwania nowoczesności. W tym roku pątniczki zgromadziły się pod hasłem „Uczniowie-Misjonarze”. Biskupi w swoich listach pasterskich zachęcali, aby współczesne kobiety stawały się ambasadorkami wiary w laicyzującym się świecie i aktywnie zapraszały do drogi swoje córki, wnuczki czy sąsiadki. Centralnym punktem uroczystości była uroczysta Msza Święta na Kalwarii pod przewodnictwem metropolity poznańskiego abp. Zbigniewa Zielińskiego, który wygłosił do zgromadzonych homilię. - Kościół to nie tylko Nauczycielka, ale to także Matka, która uwrażliwia nas na wiele rzeczy, ale przede wszystkim uczy kochać, uczy miłości - mówił hierarcha.

Wskazywał tym samym na wyjątkową wartość kobiecego zaangażowania w życie religijne i społeczne, dziękując pątniczkom za ich codzienne świadectwo wierności Ewangelii. - Drogie kobiety, niech dzisiejsza modlitwa będzie dla nas odkryciem tego, jak wielkim skarbem jesteście - mówił metropolita poznański.

Myśl o kobiecie jako bezcennym darze powróciła z całą mocą na zakończenie pielgrzymki, stając się motywem przewodnim uroczystego nabożeństwa kończącego dzień modlitwy. - Kobieta jest ciepłem Kościoła. Trzeba dziś dodać, że nie tylko Kościoła, ale i całego społeczeństwa - mówił bp Jacek Kiciński CMF, który przewodniczył I Nieszporom Uroczystości św. Jacka. 

Pozdrowienia dla uczestniczek Pielgrzymki Kobiet i Dziewcząt do Piekar Śląskich skierował również Ojciec Święty Leon XIV. 

Pielgrzymka kobiet to także barwne święto śląskiej kultury. W tłumie wciąż można dostrzec kobiety ubrane w tradycyjne stroje ludowe, co podkreśla nierozerwalny związek religijności z lokalną tożsamością i dumą z regionalnego dziedzictwa. Warto wspomnieć, że głównym miejscem modlitwy nie jest sama bazylika, lecz rozległe Wzgórze Kalwaryjskie z zabytkowymi kaplicami drogi krzyżowej i różańcowymi. To właśnie ta otwarta przestrzeń pozwala na pomieszczenie dziesiątek tysięcy osób, tworząc niesamowitą atmosferę wspólnoty pod gołym niebem.

Marta Dybińska