Troska o bezpieczeństwo czy tresura w strachu? Władze wracają do scenariusza z „pandemii”

Roztaczanie wokół szkół atmosfery zagrożenia coraz bardziej przypomina niesławne strategie „paniki covidowej”. Zakazy wstępu dla rodziców, rzeczywiste choć wybiórcze alarmy zamiast zapowiedzianych z góry ćwiczeń, ministerialne rozporządzenia, codzienne alerty wojenne, bardziej służą sianu paniki niż wzmacniają poczucie bezpieczeństwa. Odczuwają to dotkliwie mieszkańcy województw przygranicznych.

„Zakaz przyjeżdżania rodziców po dzieci podczas alarmu. Nowe wytyczne MEN” – ogłosiły media (RMF.fm). Decyzja resortu edukacji dotyczy „aktualizacji zasad postępowania w sytuacjach zagrożenia w szkołach i przedszkolach”. Wyznacza dyrektorom, nauczycielom i pozostałym pracownikom placówek oświatowych precyzyjne zasady postępowania w sytuacjach kryzysowych. Pojawiają się niepokojące sformułowania mówiące o „zagrożeniach z powietrza”, alarmach, ewakuacjach.

Dyrektorzy mają obowiązek wyznaczyć „bezpieczne miejsca” przebywania podległych sobie osób w kryzysowych przypadkach. Muszą zadbać o apteczki, wodę, koce, zapasowe baterie, środki łączności, worki i awaryjne oświetlenie. Personel każdej placówki ma zostać odpowiednio przeszkolony. Szkoły i przedszkola powinny zorganizować próbne alarmy połączone z opuszczeniem budynku przez osoby, które w nim przebywają.

„(…) nowe procedury przewidują, że w trakcie trwania alarmu rodzice nie mogą odbierać dzieci z placówki ani gromadzić się przed szkołą. Dzieci pozostają pod opieką szkoły aż do odwołania alarmu. Szkoły mają obowiązek informować rodziców o zasadach postępowania już na początku roku szkolnego oraz podczas sytuacji kryzysowej” – opisuje portal.

Zakaz odbierania dzieci ze szkół ma być motywowany tym, że zwiększony ruch wokół placówek utrudni dojazd służbom.

Właśnie ten aspekt rozporządzenia spotkał się ze szczególnie negatywnym odzewem, zwłaszcza wśród mieszkańców województw wschodniej Polski. Głosy te były na tyle donośne, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji opublikowało dementi „fałszywych informacji, jakoby Krajowy Plan Ewakuacji był planem masowego wysiedlenia Polaków”, a ewakuacje wiązały się z  niemożnością powrotu do miejsc zamieszkania”.

„Publikowane na Facebooku materiały opisywały, że plan ewakuacji jest rzekomym porozumieniem Berlina i Kijowa, który ma pomóc wielkim tego świata ruszyć na Moskwę. Dodatkowo aktorzy dezinformacji fałszywie informowali, że osoby opuszczające swój dom już do niego nie wrócą” – czytamy w serwisie Forsal, omawiającym reakcję MSWiA na falę niepokoju.

Resort tłumaczył, że sporządzenie planu jest konsekwencją zapisów ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. „Krajowy Plan Ewakuacji jest tworzony na podstawie wojewódzkich planów ewakuacji ludności i opracowuje się go na okres trzech lat. Zawarte w nim informacje wskazują, ile osób może wymagać ewakuacji na danym terenie, jak zorganizować dla nich transport oraz kto odpowiada za koordynację całego procesu. Aktualny plan ewakuacji został zatwierdzony w lipcu 2026 r.” – głosi informacja. Chodzi ponoć o to, by w razie wojny lub zagrożenia nią, czy też klęski żywiołowej, mieszkańcy terenów zagrożonych mogli szybko przemieścić się w bezpieczniejsze części kraju.

Władze mogą wydać nakaz ewakuacji tylko w warunkach stanu nadzwyczajnego.

„Możliwość powrotu do miejsca zamieszkania w przypadku ewakuacji zależy od skali zagrożenia i może być rozciągnięta w czasie. Inaczej bowiem sytuacja może wyglądać w przypadku klęski żywiołowej, a inaczej w czasie wojny” – podało Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, cytowane przez portal sprawdzamto.pl.

Covidowe „modus operandi”

Nie kończy się jednak tylko na aktualizowaniu procedur. Jak wiemy, mieszkańcy województw lubelskiego czy podlaskiego codziennie bądź nawet dwukrotnie w ciągu doby alarmowani są alertami RCB na temat rzekomych zagrożeń atakami z powietrza. Częstotliwość tych powiadomień sprawia, że naturalnym odruchem staje się blokowanie powiadomień i „znieczulenie” na tego typu komunikaty.

W sieci internetowej krąży zapis wystąpienia Andrzeja Wójtowicza z Zamościa, jednego z liderów Ruchu Wielka Polska. 28 września, na sesji miejskiej rady mówił on o pojawiających się „sugestiach oraz działaniach zmierzających do wysiedlenia polskiej ludności, szczególnie z terenów Polski wschodniej i środkowej”. Według jego relacji, w gminach województwa lubelskiego organizowane są spotkania z mieszkańcami. Przedstawiciele gmin i wojskowi radzą im szukać sobie na zachodzie kraju osób czy rodzin, które mogłyby ich przyjąć w przypadku wojny i wkroczenia obcych żołnierzy. Żyją bowiem na terenie, który w razie działań zbrojnych znajdzie się na szlaku wojsk.

Tego rodzaju sugestie traktowane są przez część ludności jako próby zastraszania czy też nawet zapowiedź wysiedleń i ewakuacji na dużą skalę.

- Jako suweren mamy prawo do ochrony swoich domów oraz dorobku życiowego, często budowanego przez wiele pokoleń. Nawet w sytuacji zagrożenia pamiętać należy o swoich prawach i obowiązkach wynikających z obowiązujących przepisów – iż mamy prawo do pozostania w miejscu zamieszkania, gdzie usiłuje nam się wmówić, że musimy się ewakuować na czyjeś widzimisię i polecenie – mówił pan Wójtowicz podczas sesji rady miasta. – Musimy sobie zdać sprawę z tego, że po opuszczeniu naszych miejsc zamieszkania nie będzie możliwości powrotu, a nasze domy są przygotowywane pod przyjęcie innych narodowości, podobnie jak to miało miejsce z okupacji niemieckiej – ostrzegał.

W wypowiedzi dla naszej redakcji działacz RWP wskazał na jego zdaniem trafną analogię z okresem covidowego reżimu sanitarnego. Władze publiczne eskalowały wówczas atmosferę zagrożenia by skłonić społeczeństwo do wypełniania niejednokrotnie bzdurnych „zaleceń” czy zakazów oraz do masowego przyjmowania eksperymentalnych zastrzyków.

Nasz rozmówca przywołał też wydarzenia z dalszej przeszłości. Ludność Zamojszczyzny i innych terenów doświadczyła bowiem masowych wysiedleń w trakcie II wojny światowej. Ludzie przymusowo opuszczający własne domy jedynie z tym dobytkiem, który byli w stanie zabrać, mijali się na drogach z zajmujących ich majątki osadnikami niemieckimi. Takie historie pozostają żywe w rodzinnych przekazach i rzutują na obecne obawy.

Skierowaliśmy zapytania do jednej z podlubelskich gmin, w której – jak powiedzieli nam informatorzy – miało odbyć się utrzymane w alarmistycznym tonie spotkanie z mieszkańcami. Ludzie, według tych doniesień, usłyszeli tam wspomniane wcześniej zapowiedzi ewakuacji i zachęty do szukania sobie bezpiecznych schronień „gdzieś na zachodzie”.

Jednak wskazany na stronie urzędu gminy telefoniczny numer Referatu Gospodarki i Infrastruktury (zajmuje się on m.in. „obroną cywilną, zarządzaniem kryzysowym, sprawami wojskowymi”) milczał jak zablokowany. Wyczekujemy więc  odpowiedzi na zadane drogą e-mailową pytania. Dotyczą one treści spotkania oraz jego uczestników.

Niepokój podsycany jest także przez sposób reakcji władz na przeloty dronów wojskowych w pobliżu naszej wschodniej granicy, po stronie ukraińskiej. Jak uważa mieszkająca na obrzeżach Lublina pani Agnieszka Borc, wątpliwości budzą na przykład alarmy i ewakuacje, które zarządzano w ostatnich tygodniach jedynie w odniesieniu do szkół i przedszkoli. Równocześnie polecenie opuszczenia sal szkolnych przez osoby obecne otrzymywały właśnie placówki oświatowe. Nie dotyczyło to już instytucji czy firm. Zdarzały się bardzo nerwowe reakcje dzieci.

- Nic nie słyszeliśmy o tym, żeby były ewakuowane szpitale, urzędy, autobusy, galerie. To jest takie dziwne, bo skoro jest zagrożenie, to dlaczego wszystkie instytucje nie podjęły ewakuacji tylko szkoły i przedszkola? – zastanawiała się nasza rozmówczyni.

W jej okolicy alarmy ogłaszano już trzykrotnie, w tym jeden raz w godzinach nauki. Bywało, że młodsze dzieci płakały. Rodzice uczniów szkół podstawowych mieli problemy z odebraniem swoich pociech. Później dyrekcje zapowiedziały, że w przyszłości w podobnych przypadkach w ogóle nie będzie to możliwe.

Niektórzy od tego czasu nie posyłają już dzieci do szkoły. Wprawdzie bowiem skończyło się na kilku alarmach, jednak alerty ostrzegawcze wciąż są wysyłane do ludności. Bywa, że nawet parę razy dziennie. – Rodzice się boją, panikują – relacjonuje pani Agnieszka.

Do tego od czasu niedawnych, szeroko nagłaśnianych przez media wydarzeń z udziałem faktycznych bądź domniemanych nożowników część szkół zakazuje wstępu rodzicom. Dyrekcje innych nie poddały się jednak urzędowym sugestiom i placówki te funkcjonują normalnie. Mimo to wśród ludzi szerzy się niepokój. Wywołuje go chociażby brak informacji o miejscach ewentualnej ewakuacji dzieci.

Nie dać się panice

Działająca w organizacjach prorodzinnych pani Teresa Tasarz opowiada nam o spotkaniach przedstawicieli władz publicznych z dyrektorami szkół. Ci zazwyczaj ulegają naciskom i roztaczanej tam atmosferze zagrożenia, gdyż w razie sprzeciwu ryzykowaliby posadami. O ile można więc liczyć na głosy rozsądku, to wyjdą one raczej od kierujących placówkami prywatnymi, w tym katolickimi.

- Jeżeli, przykładowo, siostry zakonne prowadzące szkoły czy przedszkola w całej Polsce nie pozwolą sobie na to, żeby narazić dziecko na utratę zdrowia, życia lub przynajmniej bezpieczeństwa dzieci im powierzonych, to da do myślenia szefom innych placówek oświatowych: „Co się dzieje? Dlaczego tam jest inaczej?”. Dlatego, że organami nadzorującymi przedszkoli zakonnych są zgromadzenia – wyjaśnia Teresa Tesarz.

Jak się dowiadujemy, dyrekcje szkół katolickich nie zawsze są zapraszane na spotkania poświęcone ewakuacjom. Wynika to zapewne z pewnej dozy ich autonomii wobec władz lokalnych, które decydują o obsadzie etatów w instytucjach publicznych.

– Znana mi pani dyrektor szkoły była ostatnio na szkoleniu z udziałem straży pożarnej. Studziła atmosferę, bo dyrektorzy się bardzo boją o swoje stanowiska. Często nie wiedzą, jak postąpić w takiej sytuacji. Ta pani dyrektor mówiła do kolegów i koleżanek: „Słuchajcie, bez paniki, przecież to jest ściema, to jest sztuczne kreowanie zagrożenia, proszę zachować spokój. Ja nigdzie dzieci nie będę ewakuować, nikomu nie wydam dzieci i koniec, kropka” – mówi Teresa Tesarz.

Natomiast dyrekcja jednej z mazowieckich szkół niepublicznych – zapewne pod presją ze strony kuratorium oświaty – przekazała rodzicom materiały otrzymane od  Komendy Głównej Policji oraz ministerstwa edukacji. Pliki opatrzone zostały jednak  komentarzem: „Jeśli chodzi o poradnik do przekazywania wiedzy o bezpieczeństwie najmłodszym dzieciom, nie będziemy tego robić na terenie szkoły. Dzieci są na bardzo różnym poziomie wiedzy i nie chcemy ingerować w ich wrażliwość” – napisała dyrektor placówki.

„Przesyłamy materiały, z których możecie Państwo skorzystać w domu, sami decydując jak daleko chcecie Państwo wprowadzić swoje dzieci w tematy. Oczywiście podstawowa wiedza (np. nr 112  jak i kiedy z niego korzystać) zawsze była w programie nauczania i te lekcje będą odbywały się normalnie, natomiast przekazanie dzieciom kwestii ewakuacji, plecaków ratunkowych itp. zostawiamy do Państwa decyzji” – czytamy w liście do rodziców. „W klasach starszych (4 – 8) nauczyciele już od kilku lat mają w programie godzin wychowawczych tematy o udzielaniu pierwszej pomocy i bezpieczeństwie, więc poradnik będzie dla nich pomocą w prowadzeniu tych lekcji. Państwo ze swojej strony mogą się z nim zapoznać i również przygotować dzieci na informacje, które mogą pojawić się na lekcji jeśli uważacie Państwo, że tak będzie dla nich lepiej”.

Roman Motoła