Ministrowie spraw zagranicznych państw członkowskich UE, którzy spotkali się w Luksemburgu mają jeszcze we wtorek rozważyć, czy zawiesić handel z Izraelem. Presja na zawieszenie relacji handlowych płynie między innymi z Madrytu, ale także ze strony ONZ, które wskazuje na nasilenie ataków na Palestyńczyków na Zachodnim Brzegu, a także eskalację wojny w Libanie.
Minister spraw zagranicznych Irlandii, Helen McEntee, która weźmie udział w dzisiejszym spotkaniu, wspólnie z hiszpańskimi i słoweńskimi odpowiednikami napisała do szefowej unijnej dyplomacji Kai Kallas, domagając się przeglądu umowy o stowarzyszeniu UE-Izrael.
We wspólnym liście szefów dyplomacji irlandzkiej, hiszpańskiej i słoweńskiej skierowanym do Kallas stwierdzono, że niedawno uchwalona przez Kneset ustawa o karze śmierci przez powieszenie dla każdego Palestyńczyka skazanego przez sąd wojskowy za śmiertelny atak na Izraelczyków, była jedynie najnowszym z szeregu poważnych naruszeń praw człowieka i prawa międzynarodowego ze strony Tel Awiwu.
Wesprzyj nas już teraz!
Wezwano władze Unii Europejskiej, by wywiązały się ze swojej moralnej i politycznej odpowiedzialności oraz broniły fundamentalnych wartości, leżących u podstaw projektu europejskiego od jego powstania. Autorzy listu nie mają wątpliwości, że władze w Tel Awiwie ewidentnie naruszyły artykuł 2 umowy stowarzyszeniowej zawartej między Unią Europejską a Izraelem. Zobowiązuje on obie strony do przestrzegania praw człowieka.
Irlandia i Hiszpania domagały się rewizji umowy już w 2024 roku. Sprzeciwiło się temu wiele państw członkowskich.
W zeszłym roku holenderska inicjatywa doprowadziła do rewizji, w której stwierdzono, że Izrael „prawdopodobnie” naruszył swoje zobowiązania. Zaproponowano zawieszenie stosunków handlowych. Izrael, by do tego nie dopuścić zobowiązał się do znacznego zwiększenia pomocy humanitarnej dla Strefy Gazy.
Dziś ministrowie mają ponownie ocenić, czy żydowski kraj położony w Palestynie przestrzega artykuł 2 umowy stowarzyszeniowej z UE, biorąc pod uwagę niedawno uchwaloną ustawę o karze śmierci dla Palestyńczyków i nasilenie ataków osadników żydowskich na Zachodnim Brzegu oraz inwazję na Liban.
Presję na kraje UE wywierają eksperci ONZ, którzy wzywają do natychmiastowego zawieszenia umowy handlowej między UE a Izraelem jako „minimalnego wymogu” prawa międzynarodowego.
Eksperci ONZ potępili bezprecedensowe bombardowania wojsk Izraela przeprowadzane na terenie Libanu po ogłoszeniu zawieszenia broni. Domagają się natychmiastowego zaprzestania działań wojennych, zakończenia ataków na schrony w Strefie Gazy i przymusowych przesiedleń na Zachodnim Brzegu.
Umowa „od 2000 roku przyznaje Izraelowi preferencyjny dostęp do rynku europejskiego, pomimo udokumentowanych naruszeń praw człowieka, które przerodziły się w zbrodnie wojenne, w tym ludobójstwo”, stwierdzili w specjalnym oświadczeniu wydanym w poniedziałek eksperci ONZ.
„Europa stanie przed wyraźnym testem moralnym, gdy jej ministrowie spraw zagranicznych spotkają się jutro, 21 kwietnia, w Luksemburgu, aby rozważyć zawieszenie, w całości lub w części, tego porozumienia” – dodano. „Spotkanie to odbywa się w obliczu rosnącego w Europie zapotrzebowania na rozliczenie” – przypomniano.
Wskazano na Europejską Inicjatywę Obywatelską, która wzywa do całkowitego zawieszenia porozumienia w związku z naruszeniem praw człowieka przez Izrael. Zebrano pod nią ponad milion podpisów.
„UE nie może wiarygodnie twierdzić, że przestrzega praw człowieka, jednocześnie utrzymując preferencyjne warunki handlowe z państwem, którego postępowanie zostało uznane przez wiele organów międzynarodowych za ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne” – napisano.
Dodano, że umowa już dawno powinna zostać zawieszona, biorąc pod uwagę „poważne i uporczywe naruszenia międzynarodowego prawa praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego przez Izrael”.
Przywołano orzeczenia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie środków tymczasowych, które stwierdziło istnienie prawdopodobnego ryzyka ludobójstwa w Strefie Gazy i wydano wiążące nakazy zobowiązujące Izrael do zapewnienia pomocy humanitarnej oraz zapobieżenia nieodwracalnym szkodom dla Palestyńczyków. Nakazy te zostały zignorowane.
Przypomniano także opinię doradczą Trybunału z lipca 2024 r., w której stwierdzono, że okupacja terytoriów palestyńskich przez Izrael była bezprawna i naruszała podstawowe prawo do samostanowienia, prawo humanitarne i prawa człowieka. Trybunał potwierdził, że wszystkie państwa, w tym kraje UE mają obowiązek zapewnienia poszanowania międzynarodowego prawa humanitarnego na mocy Czwartej Konwencji Genewskiej oraz powstrzymania się od stosunków handlowych lub gospodarczych, które mogłyby sprzyjać utrzymywaniu się nielegalnej sytuacji.
Eksperci wskazali ponadto na nakazy aresztowania wydane przez Międzynarodowy Trybunał Karny przeciwko premierowi Benjaminowi Netanjahu i byłemu ministrowi obrony Joawowi Gallantowi w związku z popełnionymi zbrodniami wojennymi i zbrodniami przeciwko ludzkości.
Naruszenia prawa międzynarodowego przez Izrael wielokrotnie stwierdziły organy traktatowe ONZ ds. praw człowieka, Komisja Śledcza, Rada Praw Człowieka i organizacje pozarządowe.
„Od dwóch i pół roku UE jest świadkiem eskalacji okrucieństw wobec Palestyńczyków, nie podejmując przy tym żadnych skutecznych działań w celu przestrzegania prawa międzynarodowego” – napisali eksperci ONZ, przywołując liczne analizy ONZ i własne ustalenia dokumentujące ludobójstwo, powszechne tortury, przemoc seksualną, arbitralne zatrzymania, wymuszone zaginięcia i przymusowe przesiedlenia, a także systematyczne niszczenie domów w Strefie Gazy, określane jako „domobójstwo”, całkowite zniszczenie systemu edukacji, niszczenie świątyń, głodzenie, utrudnianie dostępu do pomocy humanitarnej, poważne zniszczenie ekosystemów, szkody wyrządzone rolnikom, pasterzom i ich ziemi, celowe niszczenie systemu opieki zdrowotnej w Strefie Gazy oraz trwające czystki etniczne i przejmowanie Zachodniego Brzegu.
„Te tendencje odzwierciedlają systematyczne łamanie praktycznie wszystkich praw i wolności człowieka, będące strukturalną cechą reżimu Izraela” – stwierdzili eksperci. „Bezkarność jest niemal całkowita, a ofiary okrucieństw są stale dehumanizowane”.
Potępili niedawno wprowadzoną w Izraelu ustawę o karze śmierci, która ustanawia dyskryminacyjny system kary jedynie dla Palestyńczyków.
„Jako strony Konwencji w sprawie Ludobójstwa i Konwencji Genewskich, wszystkie państwa członkowskie UE są zobowiązane do podjęcia wszelkich uzasadnionych środków w celu zapobiegania ludobójstwu i zapewnienia poszanowania prawa humanitarnego. Kontynuowanie relacji handlowych, które przyczyniają się do prowadzenia lub podtrzymywania sytuacji niezgodnej z prawem jest niezgodne z tym obowiązkiem” – stwierdzono.
„W świetle wagi i skali udokumentowanych naruszeń praw człowieka, całkowite zawieszenie nie jest kwestią politycznej dyskrecji, lecz imperatywem prawnym spoczywającym na Unii Europejskiej i stanowi minimalny środek wymagany do dostosowania jej działań do zobowiązań wynikających z prawa międzynarodowego” – dodano.
Pod listem podpisali się m.in.: Francesca Albanese, Specjalna Sprawozdawczyni ds. sytuacji praw człowieka na terytoriach palestyńskich okupowanych od 1967 r., Farida Shaheed, Specjalna Sprawozdawczyni ds. prawa do edukacji, Tlaleng Mofokeng, Specjalna Sprawozdawczyni ds. prawa każdego człowieka do korzystania z najwyższego możliwego poziomu zdrowia fizycznego i psychicznego, Ben Saul, Specjalny Sprawozdawca ds. promocji i ochrony praw człowieka i podstawowych wolności w walce z terroryzmem, Gabriella Citroni (Przewodnicząca), Grażyna Baranowska (Wiceprzewodnicząca), Aua Balde, Ana Lorena Delgadillo Perez, Mohammed Al-Obaidi, Grupa Robocza ds. Przymusowych lub Niedobrowolnych Zaginięć, Olivier De Schutter, Specjalny Sprawozdawca ds. skrajnego ubóstwa i praw człowieka, OHCHR, Paula Gaviria Betancur, Specjalna Sprawozdawczyni ds. praw człowieka osób wewnętrznie przesiedlonych i inni.
Źródło: rte.ie, ohchr.org
AS
