Czytałem już wiele kiepskich tekstów synodalnych. Czegoś tak skrajnie ideologicznego, jak dokument o roli kobiet w Kościele, jeszcze jednak nie widziałem. Aktywiści synodalni z Watykanu przeszli sami siebie.
10 marca Stolica Apostolska opublikowała nowy dokument na temat roli kobiet w Kościele. To efekt prac synodalnej Komisji Studyjnej, którą powołał papież Franciszek.
Tekst kompletnie ignoruje macierzyństwo. Domaga się przekazywania kobietom władzy.
Żąda równouprawnienia.
Wesprzyj nas już teraz!
Wymaga od mężczyzn, by przejmowali obowiązki domowe, tak, by kobiety mogły się „realizować” w Kościele.
Postuluje wprowadzenie w Kościele parytetów (sic!).
Mówiąc krótko: mamy do czynienia z całkowicie ideologicznym dokumentem, wykwitem feminizmu par excellence. Egalitaryzm płciowy jako naczelna zasada Kościoła synodalnego – oto propozycja nowego dokumentu.
Co to za tekst?
Dokument nosi tytuł „Uczestnictwo kobiet w życiu i kierownictwie Kościoła”. Został opublikowany przez Komisję Studyjną nr 5, która pracowała pod nadzorem Dykasterii Nauki Wiary. Dykasterią kieruje argentyński kardynał, Victor Manuel Fernández.
Komisja Studyjna nr 5 jest jedną z kilkunastu komisji, które powołał do życia papież Franciszek. Zrobił to w związku z globalnym Synodem o Synodalności, stwarzając specjalne grupy robocze, którym powierzył opracowanie określonych tematów w duchu synodalnym.
Komisje zostały zobowiązane do przedłożenia wyników swoich prac na początku 2026 roku, tak, by mógł nad nimi zastanowić się Ojciec Święty.
Nie jest jasne, jaką do końca komisje pełnią rolę. Być może mają stanowić ekspercki głos doradczy dla samego papieża, a być może chodzi o przygotowanie kolejnych etapów procesu synodalnego Kościoła.
Franciszek zaplanował na jesień 2028 roku tak zwane Zgromadzenie Kościelne – wielkie spotkanie biskupów i świeckich, które miałoby przypieczętować synodalną reformę katolicyzmu.
Praca kilkunastu Komisji Studyjnych wygląda jak drobiazgowy wstęp do tego Zgromadzenia.
Komisje zajmują się różnymi tematami, między innymi wrażliwymi kwestiami doktrynalnymi, kompetencjami episkopatów krajowych, ekumenizmem, rozumieniem kapłaństwa, liturgią czy właśnie rolą kobiet w Kościele. Dodatkowo funkcjonuje jeszcze nieco osobna Komisja ds. Prawa Kanonicznego, która miała pomóc innym grupom w rzetelnym przedstawieniu ich wniosków od strony legalnej.
Papież Leon XIV w lipcu 2025 roku zatwierdził agendę procesu synodalnego aż po rok 2028. Powołał też do istnienia dwie dodatkowe Komisje Studyjne, których stworzenie planowano jeszcze za pontyfikatu Franciszka.
Ojciec Święty nie prezentował jak dotąd zbyt szeroko własnej optyki na temat synodalności. Wypowiadał się w tej sprawie dość oględnie, na ogół powtarzając to, co mówił Franciszek, ale czyniąc to zarazem znacznie bardziej schematycznie, co było odczytywane przez komentatorów jako świadoma chęć pokazania pewnego dystansu wobec projektu synodalizacji Kościoła.
Co mówi dokument Komisji Studyjnej ds. Kobiet?
Generalnym przesłaniem jest apel o pełne i całkowite równouprawnienie kobiet w Kościele katolickim. Wprawdzie w tekście głównym nie ma ani słowa o dopuszczeniu kobiet do diakonatu i prezbiteratu, ale podczas lektury ma się wrażenie, że ta nieobecność została wymuszona odgórnie przez Watykan.
Sami autorzy tekstu uważają różnice między płciami za całkowicie nieistotne, wielokrotnie formułując wezwania do traktowania kobiet i mężczyzn w Kościele bez jakiejkolwiek różnicy. Posuwają się do tego, że domagają się nawet równouprawnienia w ramach rodziny, w tym sensie, by mężczyźni zajmowali się domem i dziećmi, pozwalając kobietom na samorealizację w Kościele. W sumie tekst sprawia wrażenie agitacji feministycznej, która logicznie nakierowana jest na egalitarne żądanie wyświęcania kobiet na księży – tyle, że tej logicznej konkluzji nie może wysnuć z powodu zakazu.
Dokument domaga się dopuszczania kobiet do władzy w Kościele, przekonując, że mogą robić dokładnie to, co mężczyźni – kierować urzędami w Watykanie, przewodzić parafiom, rządzić duchownymi.
Wszystko za sprawą „charyzmatów”, jakie mają ludzie świeccy. Według synodalnego tekstu istnieje w Kościele „droga sakramentalna”, która jest związana z władzą biskupa, ale ta droga zasadniczo skupia się na Eucharystii. Poza tym istnieje właśnie „droga charyzmatów”, dostępna dla każdego, niezależnie od płci.
Dlatego dokument oczekuje, że kobiety będą dopuszczane do rządzenia w Kościele i będą otrzymywać różne posługi. Chodzi zarówno o posługi już im dostępne, jak akolitat, lektorat czy katechetat, ale także zupełnie nowe – te należy wymyślać i przedkładać w Watykanie do zatwierdzenia.
Dokument przekonuje też, że historia Kościoła jest nacechowana przez nadmierną ekspozycję mężczyzn, i trzeba to teraz zmienić.
Kto by nie wierzył, że watykański dokument posługuje się tak klasycznie feministyczno-egalitatystyczną narracją, niech przyjrzy się kilku cytatom.
Cytaty
Na przykład taki, który mówi o nadmiernej dominacji męskości w myśleniu o człowieczeństwie:
„Nie jest bezpodstawne stwierdzić, że elementem, który bardziej niż inne przyczynił się do stworzenia podziału między mężczyznami i kobietami w Kościele, jest fakt, że płeć męska – na przestrzeni historii i szeroko poza granicami wspólnoty kościelnej – była przedstawiana jako normatywne odniesienie do rozumienia ludzkości jako takiej. Ten fenomen widać w języku, na przykład w użyciu terminu «mężczyzna», podczas gdy ma się na myśli «istotę ludzką» [ang. «man» w znaczeniu «human being» – red.]. Jest stąd jasne, że tego rodzaju mentalność prowadzi do stworzenia systemu, który utrudnia kobietom wyrażenie kompetencji, jakie zdobyły i charyzmatów, jakie mają”.
Inny cytat jasno wskazuje na to, że kobietom należy przekazywać władzę:
„Papież Franciszek, na przestrzeni czasu, mianował szereg kobiet na ważne stanowiska dla misji w Kurii Rzymskiej. Pierwsze nominacje papieża Leona XIV oznaczały kontynuację tej samej linii. Tworzenie większej przestrzeni dla uczestnictwa kobiet w rolach instytucjonalnych pozwala na ubogacenie procesów decyzyjnych o odmienną perspektywę, tak, by rzucać wyzwanie stereotypom społeczny, które teraz już przekroczono, oraz by tworzyć środowisko, w którym wszyscy mogą czuć, że mają te same możliwości, by zrealizować swoje powołanie”.
Płeć żeńska, mówi dokument, nie stwarza żadnej przeszkody dla sprawowania rządów:
„Jest ważne by podkreślić, że sam fakt bycia kobietą, jako taki, nie powstrzymuje kobiety przed przyjmowaniem ról kierowniczych w Kościele”.
Jeszcze jeden cytat tego rodzaju, szczególnie mocny, bo totalnie egalitarystyczny:
„Z perspektywy eklezjologicznej, trzeba przezwyciężyć sztuczny podział pomiędzy płciami i rolami, biorąc pod uwagę wspólną godność wszystkich istot stworzonych na obraz i podobieństwo Boże, uwzględniając też wspólny chrzest. Poprzez chrzest, każda ochrzczona osoba jest widzialnym reprezentantem Kościoła”.
Czytelnik przyzna, że z tego ujęcia logicznie wynika domaganie się kapłaństwa kobiet.
Więcej, wynika nawet żądanie papiestwa kobiet – skoro podział między płciami i rolami jest „sztuczny” i wszyscy mogą dokładnie to samo, to dlaczego cokolwiek różnicować?
Na wstępie dokumentu pisze się jednak, że kardynał Victor Manuel Fernández, prefekt Dykasterii Nauki Wiary, jasko zakomunikował „niedojrzałość” tematu diakonatu kobiet. Prawdopodobnie z powodu takiego właśnie zakazu w synodalnym tekście nic się o tym nie mówi.
Macierzyństwo? Nie ma tego
Tekst nie poświęca najmniejszej nawet uwagi macierzyństwu. Ten aspekt po prostu nie istnieje jako temat: „macierzyństwo” pojawia się rzadko, tylko między różnymi funkcjami kobiet, ale nie zostaje poddane żadnej refleksji. W jednym z akapitów sugeruje się nawet, że trzeba przyjrzeć się Matce Bożej pod kątem „innych aspektów, niż tylko macierzyństwo”.
Dopiero na samym koniec – dosłownie w ostatnim akapicie! – czytamy, że cała ta narracja mówiąca o równouprawnieniu, władzy, rządach i panowaniu, nie powinna być rozumiana jako przeciwstawna macierzyństwu. Pod warunkiem, że… mężczyźni przejmą na siebie obowiązki żon.
Oto konkretny cytat:
„Żadna z tych możliwości uczestnictwa kobiet w życiu i kierownictwu w Kościele nie powinna nigdy prowadzić do umniejszenia ogromnej wartości, jaką tradycja Kościoła rozpoznaje w powołaniu żony i matki w obrębie małżeństwa i rodziny. […] To oznacza jednak, że odpowiedzialność w rodzinie będzie podzielona adekwatnie pomiędzy małżonków, tak, by kobiety miały możliwość – dokładnie tak, jak mężczyźni – rozwijania swoich charyzmatów w świecie i w Kościele”.
Według dokumentu, trzeba zrealizować wizję, w której „mężczyźni i kobiety mają te same prawa i obowiązki – i choć odrębne i zróżnicowane – te same możliwości owocnego rozwoju”.
Brakuje tu jeszcze postulatu, by mężczyźni rodzili dzieci – byłoby w końcu sprawiedliwie, gdyby jedno dziecko urodziła kobieta, a drugie mężczyzna, nieprawdaż?
Parytety i inne mechanizmy przymusu
Autorzy tekstu wiedzą, że rewolucja sama się nie zrobi – trzeba jej pomóc. Dlatego proponują konkretne mechanizmy – na przykład… parytety.
„Jest użyteczne przypomnieć, że w niektórych krajach okazało się konieczne wprowadzenie preferencyjnego dostępu dla kobiet do określonych ról zawodowych – tak zwane parytety płciowe – z których to ról wcześniej były wykluczone z powodów kulturowych. Doprowadziło to do pozytywnych rezultatów” – czytamy w tekście.
Ponadto dokument domaga się nauczania seminarzystów nowej teologii:
„Zmiana w sprawie kobiet „domaga się szczególnej uwagi w formowaniu księży, tak by kandydaci do sakramentu święceń mogli przyswoić sobie teologię posług kobiet, począwszy od posług zakorzenionych w chrzcie, razem ze świadomością bogactwa, które wyrasta ze współpracy różnych stylów życia i powołań wewnątrz Kościoła”.
Do tego dochodzi wołanie o wykorzystywanie już istniejących możliwości w ramach prawa kanonicznego, tak, by przekazywać kobietom władzę. Jako pozytywny przykład podaje się decyzję biskupa diecezji Gurk-Klagenfurt w Austrii, który mianował kobietę na stanowisko wikariusza biskupiego.
Konkluzja
Przeczytałem w swojej dziennikarskiej karierze dużo dokumentów synodalnych – w zasadzie większość z nich, na pewno wszystkie znaczące. Czegoś tak ideologicznego nie widziałem jednak jeszcze nigdy. Tradycyjne kategorie, zwykłe katolickie myślenie – to wszystko jest w tym tekście kompletnie nieobecne. Nawet Matka Boża powinna podlegać rewolucyjnej interpretacji: już nie „matka”, ale „działająca”.
Synodalny tekst jest swoistym marksistowskim wezwaniem „kobiety na traktory”, tyle że w roli traktorów występuje tu „duszpasterstwo” albo po prostu „urzędy kościelne”. Ideałem tego dokumentu jest kobieta, która aktywnie działa i sprawuje rządy, a jeżeli w ogóle ma jakieś dzieci – to deleguje opiekę na innych, tak, by móc „spełniać się” w kościelnych zajęciach.
To kompletnie odwrócenie elementarnej, naturalnej logiki, która zawsze przyświecała ludzkiej cywilizacji. Kościół był tej cywilizacji stróżem, tym, który ją udoskonalał. Dokument synodalny chce jednak z tej roli abdykować. Zamiast kulturę ulepszać – chce ją tylko reprodukować. Współczesne patologie, które rozbijają rodzinę, stają się tu wzorcem dla przebudowy Kościoła.
Można mieć tylko nadzieję, że ten wytwór rewolucyjnej świadomości aktywistów zatrudnionych przez papieża Franciszka trafi tam, gdzie jego miejsce: na śmietnik historii. Oby papież Leon XIV nigdy nie skorzystał z ideologicznych rad, które zaserwowała mu synodalna Komisja Studyjna nr 5.
Paweł Chmielewski
