Imigracja generuje nędzę. Bruksela pokazała pierwszą unijną strategię zwalczania ubóstwa

Komisja Europejska właśnie przedstawiła Europejską Strategię Zwalczania Ubóstwa, wskazując między innymi na potrzebę zapewnienia mieszkania każdej osobie. Jednocześnie Bruksela zamierza dalej sprowadzać migrantów – przedstawicieli grupy uznanej oficjalnie za najbardziej zagrożoną ubóstwem w UE – którym zamierza zapewnić „odpowiednie” środki do życia.

Ambitny plan społeczny, zgodnie z komunikatem KE zamieszczonym na jej stronie, ma wyeliminować ubóstwo do połowy wieku i znacznie poprawić warunki życia osób z niepełnosprawnościami w całej Unii Europejskiej.

Pierwsza w historii „wspólnoty” strategia przeciwko ubóstwu obejmuje wytyczne i zalecenia Rady w sprawie zwalczania wykluczenia mieszkaniowego. Zawiera też dwa komunikaty: jeden dotyczący przerwania cyklu ubóstwa dzieci i jeden odnoszący się do wzmocnienia strategii na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami do 2030 roku.

Bruksela przyznaje, że 52% Europejczyków skarży się na wysokie koszty utrzymania. Większość mieszkańców obszaru unii wskazuje na 3 pilne wyzwania: brak przystępnych cenowo mieszkań (1 milion osób jest bezdomnych), trudności związane z włączeniem się do szybko ewoluującego rynku pracy oraz ubóstwo, które ma już dotykać 20% Europejczyków.

W strategii wskazano, że biedzie towarzyszy dyskryminacja i stygmatyzacja.

Szefowa KE Ursula von der Leyen obiecała „wzmocnienie gwarancji dla dzieci, lepsze zapobieganie bezdomności i pełną integrację osób z niepełnosprawnościami”. – Godność, szanse i równość. Są to kluczowe wartości w Europie, którą budujemy – podkreśliła.

Zgodnie z unijną strategią, już do 2030 roku przewiduje się zmniejszenie liczby osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym o co najmniej 15 milionów.

Unia chce gwarantować „wysokiej jakości miejsca pracy dla wszystkich, ponieważ wysokiej jakości zatrudnienie jest pierwszym sposobem na wyjście z ubóstwa dla tych, którzy mogą pracować; skuteczny dostęp do wysokiej jakości usług i odpowiednie wsparcie dochodu; oraz skoordynowane działania przeciwko ubóstwu”.

W praktyce Bruksela przewiduje „konsultacje z partnerami społecznymi w sprawie ewentualnego nowego instrumentu prawnego służącego integracji osób wykluczonych z rynku pracy”. Wskazuje się także na potrzebę zapewnienia odpowiednio wysokich emerytur – „adekwatnych” – dla osób starszych, wspólne działanie z NGO-sami i władzami lokalnymi oraz przedsiębiorstwami w celu zwalczania ubóstwa. Jeszcze do końca tego roku ma powstać „koalicja przeciwko ubóstwu” i „nowy zorganizowany dialog w celu konsultacji z osobami doświadczającymi ubóstwa w sprawie odpowiednich strategii politycznych”.

W szczególności wysiłki unijnych polityków mają skupić się na zwalczaniu ubóstwa dzieci, które są bardziej zagrożone niż dorośli. Temu służyłaby „europejska gwarancja dla dzieci” – bezpłatny dostęp do wczesnej edukacji, opieki zdrowotnej i posiłków w szkole. Komisja proponuje, by rządy krajowe zapewniły rodzinom dostęp do wysokiej jakości miejsc pracy, opieki nad dziećmi, ułatwiły możliwość skorzystania przez nie z programów mentorskich i opieki psychiatrycznej.

Przypomniano, że mieszkanie jest „prawem podstawowym”, ale w UE ceny tego rodzaju lokali wzrosły o 60% od 2013 roku. Ponadto Europejczycy mają coraz większe problemy z nabyciem odpowiednich nieruchomości. Komisja wezwała więc rządy do zaproponowania długoterminowych rozwiązań, aby zapobiegać wykluczeniu mieszkaniowemu i bezdomności. Oczekuje, że na rynkach krajowych będą proponowane przystępne cenowo opcje.

Plan przewiduje także większe wsparcie dla niepełnosprawnych. Chodzi o 90 mln osób w całej UE, które miałyby być w pełni zintegrowane. Ma to być niezbędne „zarówno do zapewnienia poszanowania praw, jak i do pobudzenia europejskiej gospodarki i demokracji”.

Innymi słowy chodzi o to, aby zatrudnionymi pozostawało znacznie więcej przedstawicieli tej grupy niż obecne 55 procent. Wskazano także, że „1,4 mln osób z niepełnosprawnościami nadal żyje w środowisku instytucjonalnym, a 1 na 3 jest zagrożona ubóstwem, co stanowi prawie dwukrotność średniej UE”.

Pojawi się unijna karta osoby z niepełnosprawnością, nowe karty parkingowe, sojusz na rzecz niezależnego życia, aby osoby dotknięte kalectwem czy upośledzeniem opuściły placówki opiekuńcze i mogły żyć poza nimi, dzięki wsparciu społeczeństwa. Ma być bardziej dostępny dla nich transport i więcej wspomagających narzędzi tak zwanej sztucznej inteligencji.

UE mierzy zagrożenie ubóstwem lub wykluczeniem społecznym w oparciu o trzy czynniki: względne ubóstwo monetarne, poważną deprywację materialną i społeczną oraz bardzo niską intensywność pracy.

W 2021 roku, w Planie działania na rzecz europejskiego filaru praw socjalnych założono, że UE ograniczy liczbę osób zagrożonych ubóstwem o co najmniej 15 mln do 2030 roku. Spośród nich co najmniej 5 milionów powinno być dziećmi.

W orędziu o stanie Unii Europejskiej w 2025 roku przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen ogłosiła cel UE, jakim jest wyeliminowanie ubóstwa do 2050 roku.

Bruksela oczekuje, że rządy krajowe będą oferować więcej mieszkań socjalnych i komunalnych, wzmocnią wsparcie socjalne i będą zapobiegać eksmisjom.

Pakiet – przedstawiony w Brukseli przez wiceprzewodniczącą wykonawczą Roxanę Mînzatu – obejmuje nowe środki dotyczące bezdomności, ulepszoną gwarancję dla dzieci oraz reformy mające na celu zmniejszenie biurokracji w dostępie do świadczeń socjalnych.

Imigracja mnoży ubóstwo

Jednocześnie Bruksela nie rezygnuje ze sprowadzania ubogich migrantów. Tylko w 2024 roku, jak podaje Eurostat, kraje UE wydały 3,5 miliona zezwoleń na pobyt pierwszy obywatelom państw trzecich, przy czym najwięcej z nich wydano w Hiszpanii, Niemczech, Polsce, Włoszech i Francji. W tym samym roku kolejne 913 000 osób złożyło w całej Unii wnioski o azyl, z czego 438 000 otrzymało ochronę.

Z danych Eurostatu wynika także, że mieszkający już w Unii obywatele państw trzecich są grupą demograficzną statystycznie najbardziej narażoną na ubóstwo. W 2024 roku ubóstwem lub wykluczeniem społecznym zagrożonych było 43,8% obywateli państw trzecich zamieszkałych w UE, w porównaniu z 18,5% rdzennych obywateli państw „wspólnoty”. Około 35,2% obywateli państw trzecich żyło poniżej granicy ubóstwa dochodowego, w porównaniu z 14,1% obywateli UE. Poważne ubóstwo materialne i społeczne dotyczyło 15% obywateli państw trzecich, w zestawieniu z 5,4% obywateli UE.

Z danych za 2023 rok wynika, że młodzi obywatele państw trzecich byli około dwukrotnie bardziej narażeni na ubóstwo lub wykluczenie społeczne niż młodzi obywatele UE mieszkający we własnym kraju. Także trzykrotnie częściej przerywali naukę.

Strategia zwalczania ubóstwa nie przewiduje nowych, dedykowanych funduszy. Ma się opierać na środkach Europejskiego Funduszu Społecznego, funduszach spójności i InvestEU.

Z kolejnego wieloletniego budżetu UE na ten cel miałoby być w sumie przeznaczonych około 100 miliardów euro.

Źródła: ec.europa.eu, brusselssignal.eu

AS