Jak odciągnąć mężczyzn od „prawicy”? Z unijnej kasy poszły miliony euro na badania

W jaki sposób ruchy prawicowe wykorzystują kwestie genderowe, a także jak sprawić, aby osłabić atrakcyjność „prawicy” wśród młodych mężczyzn? – to główne zagadnienia czterech unijnych projektów badawczych sfinansowanych z programu Horyzont Europa o łącznej wartości 11,1 mln euro.

Zgodnie z bazą danych grantów Komisji Europejskiej, środki na trzy projekty pochodziły z programu Horyzont Europa, z naboru zorganizowanego w 2024 roku i zatytułowanego: „Rola gender w ruchach ekstremistycznych i jej wpływ na demokrację”. Horyzont Europa to największy w historii Unii Europejskiej, liczący prawie 100 mld euro program ramowy na rzecz badań naukowych i innowacji, realizowany w latach 2021–2027.

KE przyznała granty w wysokości od 2 do 3 mln euro. Największą kwotę, w wysokości 3,01 mln euro otrzymał projekt MEN4DEM, koordynowany przez Uniwersytet Amsterdamski. Jego twórcy wskazali, że europejska demokracja liberalna jest „zagrożona” z powodu sukcesu wyborczego partii „skrajnie prawicowych”. Antidotum na atrakcyjność „prawicy” wśród mężczyzn mają być interwencje opracowane przez uczonych współpracujących z partnerami z organizacji pozarządowych zajmujących się „sprawiedliwością genderową”. Chodzi o promocję nowych modeli męskości, by zachować demokrację.

Wnioski płynące z badania miały posłużyć decydentom, osobom prowadzącym kampanie wyborcze w Niemczech, Grecji, Włoszech, Holandii, Polsce i Szwecji do opracowania „narzędzi” zohydzania idei prawicowych.

We wszystkich tych krajach gromadzone są dane dotyczące „wartości demokratycznych”, nacjonalizmu, postaw wobec ról płciowych, męskiej twardości i poglądów na temat kobiet w polityce.

W skład konsorcjum badawczego wchodzi między innymi holenderska grupa teatralna Via Berlin oraz Emancipator, organizacja zajmująca się tematyką mężczyzn i męskości.

Inny projekt YOU-DARE otrzymał grant w wysokości 3 milionów euro i jest koordynowany przez Europejską Fundację Nauki w Strasburgu. Jego realizacja rozpoczęła się 1 lutego 2025 roku i ma zakończyć się 31 stycznia 2028 roku. Obejmuje: Danię, Francję, Węgry, Włochy, Rumunię, Hiszpanię, Szwecję i Wielką Brytanię.

Jego celem jest „badanie i interwencja” w zakresie konstrukcji płciowych prawicowych grup młodzieżowych i ich liderów, w tym influencerów internetowych. W jego ramach powstanie „laboratorium polityczne” i przewidziano finansowanie lokalnych programów pilotażowych mających na celu zmniejszenie atrakcyjności idei prawicowych wśród młodzieży.

Konsorcjum badawcze tworzy 11 partnerów, w tym Goldsmiths, Uniwersytet Sztokholmski, Uniwersytet w Glasgow, węgierski think tank Political Capital oraz ALDA, lokalna sieć na rzecz demokracji.

Koordynatorem naukowym jest Susi Meret z Uniwersytetu w Aalborgu w Danii, która zwraca uwagę, że ​​znaczna część poparcia dla partii prawicowych w całej Europie pochodzi od młodych ludzi, a w szczególności od młodych mężczyzn.

Trzeci projekt, EMMELO, otrzymał 2,62 mln euro grantu i jest koordynowany przez Uniwersytet w Galway w zachodniej Irlandii. Rozpoczął się 1 maja 2025 roku i koncentruje się na Irlandii, Szwecji, Francji, Węgrzech, Niemczech oraz Słowacji. Jego partnerem jest m.in. Londyn, Instytut Dialogu Strategicznego, czyli organizacja zajmująca się zwalczaniem ekstremizmu oraz Uniwersytet Środkowoeuropejski w Wiedniu, a także uczelnie z Bordeaux, Getyngi, Uppsali i Bańskiej Bystrzycy.

EMMELO ma zbadać, w jaki sposób „liderzy ekstremistów” realizują męskość w internecie i jak reagują na to inni mężczyźni. Wnioski płynące z obserwacji posłużą do opracowania narzędzi i rekomendacji politycznych uwzględniających kwestie genderowe.

W krótkim opisie projektu zawartym na stronie Horyzont Europa napisano: „Ekstremistyczna propaganda online nie jest zjawiskiem nowym – występuje w całym internecie, w tym w sieciach społecznościowych. Jednak rola narracji genderowych w radykalizacji postaw prezentowanych w internecie nie została dotąd dobrze udokumentowana. Zespół finansowanego przez ERBN projektu EMMELO dąży do wypełnienia tej luki w wiedzy. W tym celu badacze przeanalizują, w jaki sposób ekstremiści wykorzystują męskość, aby wpływać na mężczyzn w Irlandii, Szwecji, Francji, Niemczech, na Węgrzech i Słowacji. Opracują narzędzia i zalecenia polityczne, aby pomóc decydentom i praktykom w lepszym zrozumieniu i zwalczaniu ekstremistycznej retoryki opartej na męskości. Ma to kluczowe znaczenie dla tworzenia środowiska społecznego, które jest inkluzywne i niepodatne na manipulacyjny wpływ ekstremizmu płciowego”.

W ramach wcześniejszego naboru: „Feminizmy dla nowej ery demokracji” , projekt FIERCE otrzymał 2,49 mln euro. Zakończył się 31 sierpnia 2025 roku, a jego koordynatorem była grecka forma ViLabs. Skupiał się on na badaniu ruchów feministycznych i „antygenderowych” w ośmiu krajach, w pięciu obszarach polityki, między innymi w zakresie migracji i rynku pracy.

Jego zwieńczeniem była konferencja zorganizowana w Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym w Brukseli 20 czerwca 2025 roku. Zawierał on kartę postulatów dla członków Parlamentu Europejskiego.

W styczniu 2026 roku węgierski europoseł Tamás Deutsch złożył poprawkę do sprawozdania okresowego Parlamentu Europejskiego w sprawie kolejnego długoterminowego budżetu, domagając się „natychmiastowego wstrzymania programów”, które nie służą ani suwerenności technologicznej, ani przywództwu naukowemu UE.

Apel posła związanego z prawicową grupą Patriots for Europe spotkał się ze sprzeciwem różnych instytucji uniwersyteckich, w tym Europejskiego Sojuszu na rzecz Nauk Społecznych i Humanistycznych. Przekonywały one, że pozbawienie funduszy obszarów badawczych z powodów ideologicznych zaszkodzi reputacji programu Horyzont Europa. Środki z tego programu, który ma służyć europejskiej innowacyjności, w tym między innymi w zakresie technologii, notorycznie trafiają do organizacji pozarządowych realizujących programy polityczne.

Europejski Trybunał Obrachunkowy w specjalnym sprawozdaniu opublikowanym 7 kwietnia 2025 roku zauważył, że ponad 12 000 organizacji pozarządowych otrzymało ponad 7,4 mld euro w ramach polityki wewnętrznej UE w latach 2021–2023, z czego 4,8 mld euro bezpośrednio od Komisji, a resztę za pośrednictwem państw członkowskich.

Trybunał zakwestionował te wydatki, wskazując, że nie były one ani wiarygodne, ani przejrzyste. Zauważono, że ponad 40% bezpośredniego finansowania UE trafiło do zaledwie 30 organizacji.

Źródło: brusselssignal.eu, cordis.europa.eu

AS