2 stycznia przypada 87. rocznica śmierci Romana Dmowskiego, polityka i dyplomaty, głównego twórcy Narodowej Demokracji, a także współtwórcy niepodległej Polski.
Roman Dmowski urodził się 9 sierpnia 1864 roku we wsi Kamionek, która dziś znajduje się w granicach Warszawy. W życie społeczne angażował się od najmłodszych lat, bowiem gdy miał ich 17, założył tajną organizację uczniowską „Strażnica”. Jej głównym zadaniem był sprzeciw przed powszechną rusyfikacją. Organizacja przygotowywała tajne wykłady z języka polskiego, historii i literatury polskiej. W 1886 roku stał się studentem wydziału fizyczno-matematycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Dwa lata później dołączył do Ligi Polskiej, a w latach 1891 i 1892 kontynuował edukację w Paryżu.
Jak podaje Instytut Pamięci Narodowej, Roman Dmowski był „orędownikiem modernizacji kraju, doskonale rozumiejąc, że tradycję można ocalić tylko w nowoczesnych formach. Po I wojnie światowej wraz z Ignacym Janem Paderewskim, był delegatem odradzającej się Polski na konferencji pokojowej w Paryżu, gdzie walczył o kształt przyszłych granic państwa”.
Wesprzyj nas już teraz!
Życiowe credo Dmowskiego zostało spisane w jednym z najważniejszych dzieł politycznych tj. „Myślach nowoczesnego Polaka” z 1903 roku.
„Jestem Polakiem – to znaczy, że należę do narodu polskiego na całym Jego obszarze i przez cały czas jego istnienia, zarówno dziś, jak w wiekach ubiegłych i w przyszłości; to znaczy, że czuję swą ścisłą łączność z całą Polską […] Jestem Polakiem – więc całą rozległą stroną swego ducha żyję życiem Polski, jej uczuciami i myślami, jej potrzebami, dążeniami i aspiracjami. […] Jestem Polakiem – więc mam obowiązki polskie: są one tym większe i tym silniej się do nich poczuwam, im wyższy przedstawiam typ człowieka” – pisał Roman Dmowski.
Pomimo wielkich zasług Romana Dmowskiego, w 2021 roku warszawski Ratusz i radni miasta chcieli „usunięcia go” z przestrzeni miejskiej. Wtedy to Rada Warszawy poparła petycję o zmianę nazwy Ronda Romana Dmowskiego na Rondo Praw Kobiet; do jej przyjęcia wystarczyły głosy radnych Koalicji Obywatelskiej. Na szczęście do tej pory nazwa ronda nie została formalnie zmieniona. Absurdalny pomysł „usunięcia” Dmowskiego pojawił się już w 2020 r., kiedy to protestujące w Warszawie środowiska feministyczne zastąpiły tablicę „Rondo im. Romana Dmowskiego” tablicą „Rondo Praw Kobiet”.
Źródło: IPN, własne PCh24.pl
WMa
„Dziedzictwo” Romana Dmowskiego już teraz dostępne w formie słuchowiska
