Grzegorz Kasjaniuk: „Maryja. Matka Papieża” – mistyczna siła „Totus Tuus” w erze lęku

Film „Maryja. Matka Papieża” (reż. Jan Sobierajski) to nie kolejny biograficzny portret św. Jana Pawła II,  ale pierwszy tak odważny dokument, który zagłębia się w serce jego duchowości: mistyczną, osobistą więź z Matką Bożą. Film trafia idealnie w czas niepokoju – wojen, kryzysów i pytań o przyszłość świata. Jan Sobierajski nie opowiada o papieżu jako o ikonie polityki czy charyzmatycznym przywódcy. Pokazuje go jako człowieka, którego siła wypływała z jednego, radykalnego zawierzenia: Totus Tuus – „Cały Twój”.

To hasło nie jest tu jedynie pięknym mottem herbowym. Film czyni je kluczem do zrozumienia całego życia Wojtyły – od wadowickiego dzieciństwa, przez Jasną Górę i Śluby Jasnogórskie, po Fatimę i dramat 13 maja 1981 roku. Maryja nie jest tu „dodatkiem” do pontyfikatu. Jest Matką, która prowadzi, osłania i kształtuje. Dokument zabiera widza w podróż po miejscach maryjnych (Jasna Góra, Fatima, Gietrzwałd, Watykan), łącząc archiwalia ożywione AI z współczesnymi ujęciami i świadectwami współpracowników Papieża. Efekt jest hipnotyzujący: widz czuje, że ogląda nie tylko historię, ale żywą relację.

Tu właśnie film wchodzi w głęboki rezonans z mariologią św. Jana Pawła II i teologią św. Ludwika Marii Grignion de Montforta. Papież Polak wielokrotnie podkreślał, że to właśnie „Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny” de Montforta (przeczytany jeszcze w czasach okupacji) ukształtował jego dojrzałą duchowość maryjną. Montfort uczy radykalnego, całkowitego oddania się Maryi jako najkrótszej, najpewniejszej i najświętszej drogi do Chrystusa – „niewolnictwa miłości”, w którym Maryja bierze wszystko, co mamy, by oddać nas Jezusowi w sposób doskonały. „Totus Tuus ego sum, et omnia mea tua sunt” – to nie dewocja sentymentalna, ale chrystocentryczna, trynitarna mistyka Wcielenia i Odkupienia. Jan Paweł II uczynił z tego program życia i pontyfikatu: od encykliki Redemptoris Mater (1987), przez akt zawierzenia świata Niepokalanemu Sercu Maryi (1984), po ujawnienie III Tajemnicy Fatimskiej.

Film „Maryja. Matka Papieża” pokazuje dokładnie to w praktyce. Polska maryjność – kult Matki Bożej Częstochowskiej, Śluby Jasnogórskie, Gietrzwałd, różaniec jako „duchowa tarcza” – staje się fundamentem, na którym święty Papież buduje uniwersalne przesłanie. Maryja nie jest tu jedynie „Patronką Polski”, ale Matką Kościoła i ludzkości, daną nam z krzyża. Szczególnie poruszający jest wątek fatimski: trzecia tajemnica, zagrożenie ze strony Rosji i wezwanie do nawrócenia oraz modlitwy różańcowej jako odpowiedzi na globalne dramaty XX i XXI wieku. Dokument nie moralizuje – pokazuje, że tam, gdzie Jan Paweł II zawierzył całkowicie, tam dokonywały się cuda (ocalenie na Placu św. Piotra w rocznicę objawień fatimskich). To nie przypadek. To owoc montfortiańskiej szkoły: oddać się Maryi, by Ona oddała nas Chrystusowi w pełni.

Reżyser unika hagiograficznego patosu. Film jest intymny, niemal kontemplacyjny, a jednocześnie bardzo aktualny. Jan Sobierajski w wywiadach podkreśla: „Maryja jest Matką nie tylko Papieża, ale i naszą”. W czasach, gdy świat boi się jutra, dokument przypomina, że największa siła nie płynie z politycznych sojuszy czy technologii, lecz z osobistej, mistycznej relacji z Tą, która jest „gwiazdą zaranną” i „ucieczką grzeszników”. Zdjęcia, znakomicie zrealizowane przez Andrzeja Kocubę,  idealnie ukazują źródło siły papieża - maryjny wymiar pontyfikatu.

Czy film ma słabości? Być może mógłby głębiej rozwinąć teologiczne niuanse montfortiańskiej mariologii (choć „Totus Tuus” jest tu obecne jako motyw przewodni), ale to nie jest traktat akademicki – to świadectwo. I jako takie działa znakomicie: porusza, inspiruje, prowokuje do pytania: „A ja? Czy jestem gotów na Totus Tuus?”.

„Maryja. Matka Papieża” to jeden z najważniejszych polskich filmów religijnych ostatnich lat. Nie tylko oddaje sprawiedliwość „zapomnianemu” wymiarowi duchowości Jana Pawła II (jak słusznie zauważył mariolog Wincenty Łaszewski: „Nareszcie!”), ale przede wszystkim zaprasza widza do własnej przygody z Maryją. W kontekście nauczania świętych de Montforta i Jana Pawła II staje się nie tyle kinem, co szkołą świętości – drogą, na której Matka prowadzi do Syna. Bo jak pisał Montfort, a powtarzał Jan Paweł II: „Gdy dusza odda się Maryi całkowicie, Maryja odda ją Jezusowi jeszcze doskonalej, niż gdyby uczyniła to sama”.

Idźcie do kina. I zabierzcie różaniec. Bo jak pokazuje film: od wypełnienia orędzi Maryi naprawdę może zależeć przyszłość świata. Totus Tuus.

Grzegorz Kasjaniuk