Kard. Fernández ogłasza: Jeżeli Bractwo św. Piusa X wyświęci biskupów, zostanie ekskomunikowane

Stolica Apostolska ogłosiła: jeżeli Bractwo św. Piusa X wyświęci biskupów bez zgody papieża, zostanie objęte karą ekskomuniki. Od strony formalnej, Watykan pisze o stanie schizmy.

Deklaracja w sprawie Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X został ogłoszony w środę 13 maja 2026 roku przez prefekta Dykasterii Nauki Wiary, kardynała Victora Manuela Fernándeza. Przytaczamy poniże całość deklaracji w tłumaczeniu z języka włoskiego na język polski:

Odnośnie Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X przypomina się to, co zostało już zakomunikowane. Święcenia biskupie ogłoszone przez Bractwo Kapłańskie św. Piusa X nie mają odpowiedniego mandatu papieskiego. Taki gest będzie konstytuować "akt schizmatycki" (Jan Paweł II, Ecclesia Dei, nr 3) a "formalna przynależność do schizmy konstytuuje poważną obrazę Boga i zaciąga ekskomunikę ustanowioną przez prawo Kościoła" (ibidem, 5c; zob. Papieska Rada Tekstów Prawnych, Nota wyjaśniająca, 24 sierpnia 1996).

Ojciec Święty nie ustaje w swoich modlitwach prosić Ducha Świętego o oświecenie odpowiedzialnych osób w Bractwie Kapłańskim św. Piusa X, żeby zawrócili z obranej drogi w sprawie niezwykle poważnej decyzji, którą podjęli.

Bractwo św. Piusa X zapowiedziało, że udzieli sakry biskupiej 1 lipca 2026 roku. Konsekrowanych ma zostać - według przecieków - czterech biskupów. Bractwo prosiło Stolicę Apostolską o zgodę na konsekracje. Zapowiedziało jednak, że jeżeli jej nie otrzyma, święcenia i tak zostaną udzielone. W lutym 2026 roku doszło do spotkania pomiędzy przełożonym generalnym Bractwa, ks. Davide Pagliaranim, a kardynałem Fernándezem. Kardynał poinformował interlokutora, że papież Leon XIV nie zgadza się na święcenia. Ogłosił, że jeżeli mimo wszystko zostaną udzielone, odpowiedzią Stolicy Apostolskiej będzie obwieszczenie stanu schizmy, co wiąże się z karą ekskomuniki. 

Najnowsza deklaracja kardynała Fernándeza jest potwierdzeniem wcześniejszych zapowiedzi. W ostatnich tygodniach wokół sprawy zrobiło się głośno, bo kilku ważnych przedstawicieli Bractwa zapewniło w mediach, że święcenia nastąpią, a ogłoszenie kary ekskomuniki jest brane pod uwagę jako możliwa reperkusja. 

We włoskich mediach pojawiły się z kolei doniesienia o przygotowaniu przez kardynała Fernándeza odpowiedniego dekretu w sprawie Bractwa. Być może chodziło właśnie o cytowaną powyżej deklarację. Włoskie media podawały zarazem, że Dykasteria Nauki Wiary przygotowuje też ofertę dla tych kapłanów Bractwa, którzy po wyświęceniu biskupów bez zgody papieża nie będą chcieli dalej pozostawać członkami swojej wspólnoty.

Do analogicznych wydarzeń doszło w 1988 roku. Wówczas święceń biskupich bez zgody papieża udzielił abp Marcel Lefebvre. Papież Jan Paweł II odpowiedział w motu proprio Ecclesia Dei, ogłaszając, że postępowanie arcybiskupa stanowiło "akt schizmatycki". Związana z tym kara ekskomuniki dotyczyła niewątpliwie biskupów - zarówno konsekrujących jak i konsekrowanych. Wśród kanonistów trwał spór o sytuację księży Bractwa. Kara ekskomuniki została zniesiona przez papieża Benedykta XVI w 2009 roku, który miał nadzieję na ponowne włączenie Bractwa w uregulowane życie kościelne, do czego jednak nie doszło pomimo podejmowanych prób. 

Komunikat kardynała Fernándeza z 13 maja 2026 roku zasadniczo powtarza sformułowania użyte przez Jana Pawła II. Obwieszcza ekskomunikę dla tych, którzy "formalnie przynależą do schizmy". To sugeruje, że karą ekskomuniki mają zostać objęci nie tylko biskupi, konsekrujący i konsekrowani, ale również księża strukturalnie związani z Bractwem. Otwarte pozostaje pytanie o sytuację kanoniczną wiernych, którzy w sposób stały i regularny korzystają z posługi biskupów i księży Bractwa.

Nie wiadomo też, jak będzie wyglądała sprawa ze spowiedziami i asystowaniem przy sakramencie małżeństwa. Za pontyfikatu papieża Franciszka księża Bractwa otrzymali możliwość słuchania spowiedzi i asystencji przy sakramencie małżeństwa, ale w obliczu nadchodzącego ogłoszenia schizmy może to zostać cofnięte. Zgodnie z prawem kościelnym, dla ważnego spowiadania konieczny jest tymczasem mandat uprawnionych władz Kościoła katolickiego.

Pach