Nowa Jałta - czy jednak nie? Eksperci oceniają perspektywy na koncert mocarstw

epa13389099.jpg
PAP/EPA/LUKAS COCH

Wizyty Trumpa w Manili i Shenzhen mają być testem tego, jak bardzo inne rządy azjatyckie zainteresowane są współpracą z Donaldem Trumpem, po ostatniej porażce w wyborach uzupełniających do Kongresu. Przez najbliższe lata - do czasu wyborów prezydenckich w USA - polityka zagraniczna USA ma być niepewna. 

Niektórzy eksperci już wcześniej wyrazili swoje obawy na łamach „Foreign Affairs”, że Trump może być groźniejszy niż dotychczas podczas II kadencji, dążąc do eskalacji konfliktów np. w Iranie czy na Kubie. 
Jednak, w opinii prof. Minseon Ku, adiunkta w Grace School of Applied Diplomacy i członka Wydziału Nauk Politycznych Uniwersytetu DePaul oraz stypendysty programu Reimagining US Grand Strategy w Stimson Center, wiele będzie zależeć od chęci współpracy z Trumpem przedstawicieli rządów azjatyckich.

Pod koniec tego tygodnia Trump spotka się z przywódcą Chin już po raz trzeci. Dwa pierwsze szczyty z maja i września interpretowano jako sygnał, że trwa transformacja wpływów między Chinami a USA.
Minseon Ku przypomina, że spotkania, w których brali udział amerykańscy prezydenci, po przegranych wyborach parlamentarnych partii, z którymi byli związani, nie raz okazywały się „dobrodziejstwem” dla tych prezydentów. Na przykład Bill Clinton wziął udział w szczycie APEC w Indonezji po wyborach w 1994 roku, George W. Bush uczestniczył w szczycie APEC w Hanoi tydzień po przegranej w wyborach do Kongresu w 2006 roku, a Barack Obama udał się do Azji także po przegranej w wyborach uzupełniających w 2010 roku. 

Zróbmy to razem!

O ile uczestnictwo w szczytach to domena prezydenta – ma on dużą swobodę działania i osiągania rezultatów – o tyle prezydent będzie przyjmowany z większym sceptycyzmem po przegranych wyborach uzupełniających i nie będzie mu łatwo przekonać partnerów do swoich racji.

Clinton jechał do Azji, forsując porozumienie w sprawie otwartego i wolnego handlu, a Bush musiał stawić czoła zagrożeniu ze strony Korei Północnej i wzrostowi znaczenia Chin. Obama nie załatwił umowy handlowej z Koreą Południową.

Cechą charakterystyczną jest to, że Trump pogardza multilateralizmem, a tymczasem udaje się na spotkania wielostronne: szczyt ASEAN–USA i pierwsze od dwóch lat spotkanie przywódców QUAD. Oba odbywają się w Manili. Potem poleci na spotkanie przywódców APEC w Shenzhen, a w grudniu – spotkanie grupy G20 w Miami. 

Minseon Ku zwraca uwagę, że „szczyty wielostronne rzadko są pamiętane dla samych siebie. Komunikaty są przygotowywane z wyprzedzeniem i wkrótce potem zapominane. Prawdziwa wartość szczytów wielostronnych leży w tym, co dzieje się na marginesie: kto kogo prosi o spotkanie, kto otrzymuje spotkanie, a kto zostaje pozostawiony w oczekiwaniu” – czytamy w analizie „ASEAN and APEC: Trump’s Real Lame-Duck Test Is in Asia” [ASEAn i APEC: prawdziwy test dla Trumpa w Azji], która ukazała się 16 listopada br. na stronie „The Diplomat”.

Analityk przypomina, że wpływowe mocarstwo to takie, które jest obiektem zainteresowania innych. Dlatego zastanawia się, czy inni liderzy azjatyccy wciąż będą zabiegać o spotkanie z amerykańskim przywódcą, czy może z chińskimi liderami, to jest z prezydentem Chin Xi Jinpingiem czy premierem Li Qiangiem.

„W tym tygodniu zobaczymy natychmiastowy test tego, jak azjatyccy partnerzy, z których wielu jest objętych cłami Waszyngtonu, traktują osłabionego prezydenta. Jakie spotkania zorganizuje Trump i czy Waszyngton nadal będzie w stanie przekuć te szczyty w postęp w realizacji własnych celów? I jak Pekin wykorzysta swoją rolę gospodarza szczytu APEC do realizacji własnych priorytetów?” – czytamy.

Jak wiadomo, Amerykanie w zeszłym roku nałożyli horrendalne cła zarówno na sojuszników, jak i swoich rywali, by zmusić ich do modyfikacji polityki handlowej. Na większość państw presja ta podziałała i poszły one na kompromis, zobowiązując się do poczynienia większych inwestycji na terenie Stanów Zjednoczonych. Przykładowo, Japonia obiecała zainwestować w USA 550 miliardów dolarów, Korea Południowa - 350 miliardów dolarów. Kraje, które poszły na ustępstwa, oczekują, że ich umowy z Trumpem przetrwają.

Dodatkowo dochodzi aspekt dotyczący potencjalnego porozumienia Trumpa z Xi Jinpingiem, Putinem i przywódcą Korei Północnej. Japonia, Korea Południowa i inne kraje obawiają się zepchnięcia na margines i podważenia umów bezpieczeństwa z USA.

Autor spodziewa się, że niektórzy liderzy azjatyccy poproszą o spotkanie z Trumpem, oferując mu nowe ustępstwa. Inni wybiorą Xi Jinpinga. Dlatego tak ważna jest obserwacja szczytów w Manili i Shenzhen. 
W Manili administracja Trumpa chce doprowadzić do finalizacji umów handlowych i przekonać rządy Azji Południowo-Wschodniej do rozwijania amerykańskiej technologii „sztucznej inteligencji” w zamian za pomoc rozwojową. Szczyt QUAD ma służyć naprawie napiętych relacji USA z Indiami.

Szczyt APEC w Shenzhen ma nie być tak istotny dla USA, jak spotkania w Manili. Jest on ważny dla Chińczyków, gdyż stanowi „ważny środek integracji ich gospodarki z gospodarką światową od momentu dołączenia do niej w 1991 roku”.

W zeszłym roku, gdy Trump opuścił szczyt przywódców, Xi przedstawił Chiny jako obrońcę wolnego handlu na świecie, wchodząc niejako w rolę Stanów Zjednoczonych.

Jak się podkreśla, Trump nie jedzie do Shenzhen na szczyt APEC, ale po to, aby spotkać się z przywódcami Chin i Rosji. To trójstronne spotkanie zorganizowane niejako ma marginesie szczytu, miałoby dotyczyć denuklearyzacji, wojny w Iranie i na Ukrainie. Ostatecznie to Pekin wyznaczy agendę. 

Waszyngton obecnie dąży do realizacji krótkoterminowych celów polityki zagranicznej, by przezwyciężyć wewnętrzne problemy polityczne. Trumpowi zależy na zakończeniu wojny z Iranem i zawarciu porozumienia o kontroli zbrojeń z Rosją.

W tym roku Xi jest gospodarzem szczytu APEC, a Putin przyjeżdża na niego po raz pierwszy od 2017 roku. Dla Pekinu kluczowa jest promocja regionalnego wolnego handlu. Tym bardziej, że gospodarka Chin zwalnia, a Pekin wciąż toczy liczne spory z sąsiadami o wpływy na Morzu Południowochińskim. 

Minseon Ku sygnalizuje, że „jeśli przywódcy nadal będą się ustawiać w kolejce do spotkań z Trumpem w Manili i Shenzhen, to rozmowy dotyczące zmiany układu sił będą wydawać się przedwczesne”. Innymi słowy, nie są uzasadnione sugestie analityków o tym, jakoby dokonywała się „Jałta”. Nie ma widoków na to, by dochodziło do porozumień w sprawie podziału świata na strefy wpływów między Chinami, USA i Rosją w związku z planowanym spotkaniem przywódców trzech mocarstw. Jednak ostatecznie to dopiero najbliższe szczyty mają pokazać, czy coś jest na rzeczy. 

Źródło: thediplomat.com

AS

Zróbmy to razem!
Będziemy mogli trwać w naszej walce o Prawdę wyłącznie wtedy, jeśli Państwo – nasi widzowie i Darczyńcy – będą tego chcieli. Dlatego oddając w Państwa ręce nasze publikacje, prosimy o wsparcie misji naszych mediów.
Wybierz kwotę: