Rodzina fundamentem narodu i państwa. Ponad sto osób na jubileuszowej konferencji w Oporowie

Ponad stu uczestników, sześć wykładów, list Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i konkretne pomysły na dalsze działania na rzecz rodzin — tak przebiegła ogólnopolska konferencja „Rodzina fundamentem narodu i państwa”, która 19 października 2026 roku odbyła się w Muzeum – Zamku w Oporowie. Spotkanie było centralnym wydarzeniem obchodów dziesięciolecia ustanowienia Dnia Praw Rodziny. Jubileusz rozpoczęła niedzielna modlitwa w Kutnie, a jego kolejne odsłony odbędą się w Sejmie RP i Kiernozi.

Konferencję zorganizowali Parlamentarny Zespół na rzecz Katolickiej Nauki Społecznej oraz Powiat Kutnowski. Gospodarzami spotkania byli poseł Tadeusz Woźniak, przewodniczący zespołu i inicjator ustanowienia Dnia Praw Rodziny, oraz starosta kutnowski Daniel Kowalik. Patronat honorowy nad obchodami objął biskup łowicki Wojciech Osial, a głównym partnerem merytorycznym konferencji był Instytut Ordo Iuris.

Zainteresowanie wydarzeniem okazało się ogromne. Do Oporowa przybyli parlamentarzyści, samorządowcy, przedstawiciele urzędów stanu cywilnego, instytucji pomocy społecznej, szkół, organizacji społecznych i środowisk zaangażowanych w działania na rzecz rodzin. Frekwencja była dużym sukcesem organizacyjnym — ograniczona pojemność sali sprawiła, że nie wszystkie zainteresowane osoby mogły już zostać zapisane na konferencję.

Różnorodność tematów pozwoliła uczestnikom znaleźć zagadnienia bliskie ich pracy zawodowej, działalności społecznej i osobistym doświadczeniom. Spotkanie połączyło refleksję nad wartościami z praktycznymi pytaniami o prawo, edukację, samorząd i codzienne wspieranie rodzin.

Początek przy ołtarzu — uroczyste obchody w Kutnie

Jubileuszowe obchody rozpoczęły się w niedzielę 18 października w kościele pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Kutnie-Łąkoszynie. O godz. 11.00 sprawowana była uroczysta Msza Święta w intencji rodzin i poszanowania ich praw.

Szczególnie wymownym momentem było uroczyste wniesienie przez rodzinę obrazu św. Jana Pawła II — Patrona Rodzin. Wizerunek ofiarowany parafii stanowi trwałą pamiątkę jubileuszu oraz przypomnienie o papieskim nauczaniu dotyczącym małżeństwa, rodzicielstwa i odpowiedzialności za kolejne pokolenia.

Proboszcz parafii ks. Piotr Sapiński skierował słowo zarówno do dzieci, jak i dorosłych. Tematyka Dnia Praw Rodziny oraz Karty Praw Rodziny stała się osią kazania, pomagając powiązać codzienne doświadczenie życia rodzinnego z przesłaniem obchodzonego jubileuszu.

Po Mszy Świętej poseł Tadeusz Woźniak przybliżył historię ustanowienia Dnia Praw Rodziny i znaczenie dokumentu ogłoszonego przez Stolicę Apostolską. Uczestnicy otrzymali egzemplarze Karty Praw Rodziny. Dokument przekazywano również podczas poniedziałkowej konferencji, aby jej przesłanie mogło trafić do domów, instytucji i lokalnych środowisk.

Niedzielna uroczystość nadała obchodom głęboki, wspólnotowy charakter. Modlitwa, obecność rodzin i przypomnienie nauczania Jana Pawła II stworzyły naturalne wprowadzenie do poniedziałkowej debaty.

Dziesięć lat święta, siedem lat starań o jego ustanowienie

Data Dnia Praw Rodziny nie jest przypadkowa. 22 października 1978 roku Jan Paweł II uroczyście zainaugurował swój pontyfikat. Pięć lat później, 22 października 1983 roku, Stolica Apostolska na jego polecenie ogłosiła Kartę Praw Rodziny. To właśnie rocznica ogłoszenia tego dokumentu stała się datą polskiego święta.

Pierwszy projekt uchwały ustanawiającej Dzień Praw Rodziny poseł Tadeusz Woźniak złożył 9 października 2009 roku. Inicjatywa była ponawiana — łącznie projekt składano czterokrotnie. Ostatecznie 21 października 2016 roku Sejm RP przyjął uchwałę ustanawiającą 22 października Dniem Praw Rodziny.

Otwierając konferencję, poseł przypomniał, że rodzina wymaga troski także jako wspólnota posiadająca własną podmiotowość. Zwrócił uwagę, że dyskusja o prawach jej poszczególnych członków powinna iść w parze z ochroną więzi, które ich łączą.

Przypomniał również wcześniejsze konferencje organizowane m.in. w Sejmie, Senacie, na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego i w siedzibie tygodnika „Niedziela” w Częstochowie. Tegoroczny jubileusz kontynuuje tę pracę, nadając jej szeroki wymiar lokalny i ogólnopolski.

List Prezydenta RP i przesłania skierowane do uczestników

Ważnym momentem otwarcia było odczytanie przez Beatę Kempę, doradcę Prezydenta RP, listu Karola Nawrockiego skierowanego do organizatorów i uczestników konferencji.

Prezydent wskazał na konieczność umacniania rodzin wobec przemian cywilizacyjnych i kryzysu demograficznego. Powiązał tę troskę z bezpieczeństwem, ochroną zdrowia, edukacją, rynkiem pracy, polityką podatkową oraz wychowaniem w duchu wartości moralnych i patriotycznych.

„Zapewniam o moim poparciu dla inicjatyw służących rozwojowi polskich rodzin i ochronie ich praw” — napisał Karol Nawrocki.

W liście podkreślił również znaczenie współpracy władz publicznych, samorządów, organizacji społecznych, Kościołów, nauki, mediów i przedsiębiorców. Zadeklarował obronę konstytucyjnej ochrony małżeństwa, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa.

List biskupa łowickiego Wojciecha Osiala odczytał Janusz Kołodziejski, dyrektor Biura Poselskiego Posła Tadeusza Woźniaka i radny Rady Miasta Kutno. Biskup wskazał na rodzinę jako miejsce uczenia się miłości, solidarności i odpowiedzialności oraz przekazywania wartości między pokoleniami.

Połączenie modlitwy i konferencji określił jako „połączenie duszy i umysłu, serca i intelektu w wielkim dziele poszanowania praw rodziny”. Wyraził nadzieję, że jubileusz umocni poczucie odpowiedzialności za polskie rodziny i pomoże odkrywać piękno powołania małżeńskiego.

Poseł Agnieszka Wojciechowska van Heukelom odczytała natomiast list prof. Przemysława Czarnka. Były minister edukacji podkreślił, że rodzina jest dobrem wspólnym, a jej wspieranie należy do najważniejszych zadań władz publicznych.

„Rodzina jest pierwszą szkołą miłości, odpowiedzialności, szacunku i solidarności” — napisał.

Posłanka, zabierając następnie głos we własnym imieniu, nawiązała do przekazywania wartości i zaangażowania między pokoleniami. Wyraziła uznanie dla osób opiekujących się muzeum w Oporowie, wskazując, że troska o dziedzictwo narodowe także wyrasta z wychowania i wzorców wyniesionych z domu.

Małżeństwo i rodzina — sprawa przyszłości państwa

Pierwszy wykład wygłosił mec. Rafał Dorosiński, członek zarządu Instytutu Ordo Iuris i Prezydenckiej Rady Rodziny i Demografii. Wystąpienie „Małżeństwo i rodzina jako wartość dla państwa” rozpoczął od pytania, dlaczego państwo nie rejestruje przyjaźni, a nadaje szczególną rangę prawną małżeństwu.

Wskazywał, że odpowiedź wiąże się z odpowiedzialnością rodzicielską, wychowaniem dzieci i przyszłością kolejnych pokoleń. Małżeństwo przedstawił jako instytucję, której znaczenie wykracza poza prywatne uczucia dorosłych.

„Nawet najlepiej zorganizowane państwo nie potrafi wykonać za rodzinę najważniejszej pracy” — podkreślił mec. Dorosiński.

Zwrócił uwagę na potrzebę wspierania trwałych więzi rodzinnych przez politykę podatkową, mieszkaniową, pomoc w sytuacjach kryzysowych oraz ochronę autonomii rodziców. Krytycznie ocenił rozwiązania, które — jak argumentował — osłabiają szczególną pozycję małżeństwa lub tworzą zachęty do rezygnowania ze związanych z nim zobowiązań.

W zakończeniu zachęcił, aby każdą ustawę i program publiczny oceniać także przez pytanie, czy pomagają rodzinom samodzielnie wykonywać ich zadania. Wskazał, że odpowiedzialność ta dotyczy również samorządów, szkół, instytucji kultury i pracodawców.

Samorząd dla rodziny — strategia, współpraca i konkretne środki

Dr Tadeusz Wrona, przewodniczący Ligi Krajowej, były prezydent Częstochowy, poseł i doradca Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego, przedstawił wykład „Rodzina – Wspólnota lokalna – Ojczyzna”. Omówił rolę samorządów w tworzeniu warunków do właściwego funkcjonowania rodzin.

Korzystając z wieloletniego doświadczenia, przypomniał początki odrodzonego samorządu i rozwijane od lat dziewięćdziesiątych inicjatywy polityki prorodzinnej. Szczególnie podkreślił inspirującą rolę ks. Kazimierza Kurka oraz znaczenie spotkań samorządowców na Jasnej Górze, łączących modlitwę z pracą ekspertów i wymianą doświadczeń.

„Nie od gminy zaczyna się ta Polska nasza kochana, tylko od rodziny się zaczyna” — mówił dr Wrona.

Wyraźnie rozróżnił politykę prorodzinną od pomocy społecznej. Przekonywał, że troski o rodzinę nie można ograniczać do świadczeń, miejsc w żłobkach czy reagowania na niedostatek. Powinna ona obejmować również więzi, wartości, wychowanie i warunki rozwoju całej wspólnoty.

Przywołał doświadczenia tworzenia komisji do spraw rodziny oraz programów samorządowych opartych na Karcie Praw Rodziny. Wskazał na potrzebę wieloletnich strategii, instrumentów wykonawczych, odpowiedniego finansowania i regularnego sprawdzania rezultatów. Podkreślił także znaczenie konsultacji z organizacjami działającymi na rzecz rodzin.

Wystąpienie pokazało, jak bogate doświadczenia lokalne mogą stać się inspiracją dla innych gmin i powiatów. Było zarazem apelem o szukanie porozumienia ponad podziałami tam, gdzie chodzi o przyszłość rodzin i lokalnych społeczności.

Pozytywny przekaz, świadectwo i obywatelskie zaangażowanie

Agnieszka Gracz, krajowy koordynator Marszów dla Życia i Rodziny, przedstawiła działania Centrum Życia i Rodziny. Opisała trzy wzajemnie uzupełniające się obszary: afirmację małżeństwa i rodziny, działania w ich obronie oraz edukację i formację.

„Pokazujemy piękno małżeństwa” — podkreśliła, wyjaśniając znaczenie pozytywnego przekazu i osobistego świadectwa.

Omówiła Marsze dla Życia i Rodziny jako wydarzenia integrujące społeczności lokalne. Zwróciła uwagę na zaangażowanie lokalnych liderów, organizacji i samorządowców, dzięki którym inicjatywy te przynoszą owoce także poza samym dniem marszu.

Przedstawiła również działania promujące adopcję, wspierające rodziny adopcyjne i zastępcze oraz program „Szkoła Przyjazna Rodzinie”. Opowiedziała o filmach ukazujących przezwyciężanie kryzysów małżeńskich i doświadczenia rodzin wychowujących dzieci z niepełnosprawnościami.

W wystąpieniu wybrzmiało stanowisko Centrum w sprawie ochrony życia od poczęcia do naturalnej śmierci, sprzeciwu wobec aborcji i in vitro oraz obrony tożsamości małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. Prelegentka wskazała także na zagrożenia związane z pornografią i nadmiernym korzystaniem przez dzieci ze smartfonów.

Jej wystąpienie było zachętą do pracy u podstaw: wspierania konkretnych rodzin, budowania dobrych relacji i tworzenia lokalnych środowisk, w których małżonkowie nie pozostają sami ze swoimi trudnościami.

Dom i szkoła potrzebują przymierza wychowawczego

Dr Artur Górecki, dyrektor Centrum Edukacyjnego Ordo Iuris, poświęcił wystąpienie relacjom między szkołą a rodzicami. Wychodząc od rozróżnienia kształcenia i wychowania, wskazał, że edukacja obejmuje zarówno rozwijanie intelektu, jak i formowanie woli, charakteru oraz zdolności wybierania dobra.

„Szkoła nie zastępuje rodziny, lecz ją wspiera” — podkreślił.

Odwołał się do Karty Praw Rodziny, nauczania Kościoła oraz dokumentów dotyczących praw rodziców. Przypomniał, że pierwszeństwo rodziców w wychowaniu wiąże się zarówno z uprawnieniami, jak i odpowiedzialnością, której nie można całkowicie przekazać instytucjom.

Wskazał dwa błędy niszczące relacje szkoły i domu: próbę zastępowania rodziny przez szkołę oraz rezygnację rodziców z własnej roli wychowawczej. Ostrzegał, że wzajemne podważanie autorytetu nauczycieli i rodziców osłabia orientację dziecka w świecie wartości.

Zaproponował przymierze wychowawcze oparte na pierwszeństwie rodziców, przejrzystości działań szkoły, świadomej zgodzie w sprawach dotyczących przekonań i intymności oraz wzajemnym wspieraniu autorytetu dorosłych. Krytycznie odniósł się do kierunku zmian w oświacie, wskazując na zagrożenia dla wychowawczej roli rodziny.

Wykład zawierał praktyczne wskazówki dla rodziców, nauczycieli i dyrektorów, pokazując, że dobra współpraca wymaga rozmowy, znajomości swoich praw i wspólnej odpowiedzialności za dziecko.

Zagraniczne akty małżeństwa — pytania o granice prawa

Dr Piotr Kasprzyk, redaktor naczelny czasopisma prawniczego „Metryka. Studia z zakresu prawa osobowego i rejestracji stanu cywilnego”, podjął temat zagranicznych małżeństw w polskich aktach stanu cywilnego.

Przedstawił problem transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw osób tej samej płci, rozbieżności w praktyce urzędów oraz interpretowania orzeczeń sądów krajowych i europejskich. Zwrócił uwagę na różnicę między przeniesieniem dokumentu do polskiego rejestru a określeniem skutków prawnych opisanego w nim zdarzenia.

„Nie mówię o polityce, nie mówię o ideologii, mówię o prawie i o wykładni prawa” — zaznaczył.

Prelegent ostro skrytykował praktykę zmieniania rozumienia małżeństwa poprzez reinterpretację przepisów. Wskazywał na odpowiedzialność urzędników, znaczenie wiarygodności rejestru stanu cywilnego oraz niejasności dotyczące konsekwencji wpisów w różnych dziedzinach prawa.

Opowiedział również o odwołaniu przygotowywanej konferencji naukowej, sporach wokół swoich wypowiedzi i utracie zatrudnienia w Akademii Sztuki Wojennej. W jego wystąpieniu temat ochrony małżeństwa połączył się z obroną wolności debaty naukowej i prawa do przedstawiania argumentów prawnych bez presji zawodowej.

Temat spotkał się z dużym zainteresowaniem. Poseł Tadeusz Woźniak zaproponował kontynuowanie go podczas kolejnego spotkania lub sympozjum. Wśród samorządowców pojawiło się także zainteresowanie zaproszeniem dr. Kasprzyka do przeprowadzenia szkolenia dla pracowników urzędów stanu cywilnego.

Karta Praw Rodziny ma trafić do rodzin

Ks. Kazimierz Kurek SDB, krajowy duszpasterz rodzin w latach 1985–1996, przedstawił Kartę Praw Rodziny jako dokument, który powinien być znany i wykorzystywany w codziennym życiu społecznym.

Przypomniał inicjatywy służące jej upowszechnianiu, spotkania rodzin i samorządowców oraz wysiłek budowania świadomości praw przysługujących rodzinie. Szczególnie mocno akcentował potrzebę przywracania rodzinom głosu i odwagi w upominaniu się o swoje prawa.

„Rodzina mówi: to są moje prawa” — podkreślił, zachęcając do takiego właśnie sposobu odczytywania dokumentu.

Wskazał na pierwszeństwo rodziców w wychowaniu dzieci oraz potrzebę tworzenia warunków do realizacji zadań rodziny. Zachęcał do przygotowywania lokalnych diagnoz jej sytuacji i oceniania polityki publicznej przez rzeczywiste efekty w życiu rodzin.

Zwrócił się również z apelem o szeroką promocję Karty w parafiach i przestrzeni publicznej oraz o przypominanie Dnia Praw Rodziny w kalendarzach duszpasterskich. Jego wystąpienie łączyło bogate doświadczenie z energicznym wezwaniem do dalszej pracy.

„Solidarność”, świadectwo i dalsza odpowiedzialność

W dodatkowym wystąpieniu Kazimierz Janiak przypomniał obecność praw rodziny w historii „Solidarności”: w postulatach, uchwałach zjazdowych i inicjatywach konstytucyjnych. Przywołał przyjęcie Karty Praw Rodziny jako dokumentu programowego związku w 1995 roku.

„Tym najważniejszym dobrem wspólnym jest rodzina” — powiedział.

Zachęcił samorządy do korzystania z Karty oraz podkreślił potrzebę nadania polityce rodzinnej odpowiedniej rangi w strukturze państwa. Odwołał się do dziedzictwa Jana Pawła II, kard. Stefana Wyszyńskiego i bł. ks. Jerzego Popiełuszki.

Beata Kempa w końcowym wystąpieniu podziękowała organizatorom i prelegentom. Apelowała o konsekwentną promocję rodziny w życiu publicznym, miejscu pracy i osobistym świadectwie. Zwróciła uwagę na potrzebę pomagania młodym ludziom w budowaniu trwałych relacji i przezwyciężaniu kryzysów małżeńskich.

„Każde dziecko uczy się przez przykład” — podkreśliła.

Nawiązała również do znaczenia religii i etyki w wychowaniu oraz zadeklarowała przedstawienie propozycji dalszych działań promujących rodzinę.

Sukces frekwencyjny i inspiracja do praktycznych działań

Konferencja pozostawiła bardzo dobre wrażenie wśród uczestników. Zadowolenie z udziału łączyło się z przekonaniem, że przedstawione treści warto wykorzystać w codziennej pracy. Każdy z obszarów — od prawa i edukacji po samorząd i działalność społeczną — dostarczył konkretnych tematów do dalszej rozmowy.

Szczególnie cenne było spotkanie osób, które na co dzień zajmują się rodziną z różnych perspektyw. Samorządowcy mogli skonfrontować własne doświadczenia z propozycjami ekspertów, nauczyciele i dyrektorzy usłyszeć o przymierzu szkoły z domem, a pracownicy urzędów stanu cywilnego — o problemach bezpośrednio związanych z ich obowiązkami.

Wielu samorządowców wyraziło chęć skorzystania z przedstawionych doświadczeń i rozwijania współpracy z prelegentami. Zainteresowanie kolejnymi spotkaniami i szkoleniami pokazuje, że konferencja stała się początkiem dalszych inicjatyw.

Na zakończenie Tadeusz Woźniak i Daniel Kowalik podziękowali uczestnikom, ekspertom oraz wszystkim osobom zaangażowanym w przygotowanie wydarzenia. Prelegenci otrzymali upominki, a uczestnicy zostali zaproszeni na wspólny poczęstunek i rozmowy.

Partnerami konferencji były również Parlamentarny Zespół do spraw Dziedzictwa Świętego Jana Pawła II, Parlamentarny Zespół na rzecz Życia i Rodziny, Parlamentarny Zespół Członków i Sympatyków Ruchu Światło-Życie i Akcji Katolickiej oraz Stowarzyszenie Wspólnota Bez Granic. Ważną rolę w upowszechnianiu przesłania obchodów odegrali patroni medialni.

22 października — jubileuszowe spotkanie w Sejmie RP

Kolejny element obchodów odbędzie się w czwartek 22 października, dokładnie w Dniu Praw Rodziny. W godz. 11.00–14.00 w sali im. Wiesława Chrzanowskiego w Sejmie RP zaplanowano połączone posiedzenie trzech zespołów parlamentarnych: na rzecz Życia i Rodziny, na rzecz Katolickiej Nauki Społecznej oraz do spraw Dziedzictwa Świętego Jana Pawła II.

Dr Małgorzata Żaryn przybliży postać św. Jana Pawła II jako Papieża Rodziny, ks. Kazimierz Kurek SDB podejmie temat ogłoszenia Karty Praw Rodziny przez Stolicę Apostolską, a Marek Jurek, promotor Międzynarodowej Konwencji Praw Rodziny, zabierze głos w związku z dziesięcioleciem ustanowienia święta przez Sejm RP. Program obejmuje także temat rocznicy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego przesłanki eugenicznej.

Udział zapowiedzieli przedstawiciele instytucji zajmujących się dziedzictwem Jana Pawła II, środowisk oświatowych, „Solidarności”, organizacji rodzinnych i społecznych. Spotkanie będzie okazją do rozwinięcia refleksji rozpoczętej w Kutnie i Oporowie oraz nadania jej dalszego wymiaru parlamentarnego.

Zaproszenie do wspólnego obchodzenia Dnia Praw Rodziny

Organizatorzy zachęcają parafie, samorządy, szkoły, organizacje społeczne i same rodziny do włączania się w obchody Dnia Praw Rodziny. Debaty, spotkania edukacyjne, wydarzenia rodzinne, Msze Święte i inicjatywy przybliżające Kartę Praw Rodziny mogą stać się ważną częścią życia lokalnych wspólnot.

Przykładem będzie Kiernozia, gdzie w niedzielę 25 października podczas uroczystej Mszy Świętej w intencji rodzin i poszanowania ich praw nastąpi symboliczne zamknięcie tygodnia obchodów. Podobnie jak w Kutnie przewidziano wprowadzenie wizerunku św. Jana Pawła II, a po Eucharystii uczestnicy otrzymają Karty Praw Rodziny.

Organizatorzy planują dalsze działania, spotkania i współpracę także w kolejnych latach. Jubileusz ma umacniać trwałą obecność praw rodziny w debacie publicznej oraz inspirować do konkretnych inicjatyw w parafiach, szkołach, samorządach i środowiskach społecznych.

Cała konferencja została nagrana i udostępniona w serwisie YouTube. Wystąpienia można odnaleźć, wpisując hasła: „Dzień Praw Rodziny 2026” oraz „Konferencja Rodzina fundamentem narodu i państwa z okazji Dnia Praw Rodziny”. Nagrania pozwalają wrócić do przedstawionych argumentów i udostępnić je osobom, które nie mogły uczestniczyć w spotkaniu.

Źródło: materiały prasowe