Warzecha: Rząd Tuska chce cenzury. Przygotował pałkę do bicia „nieprawomyślnych”

Warzecha-DSA-cenzura-internet (2).jpg

Dziecinnie łatwo było przewidzieć, jaka będzie reakcja władzy na weto pana prezydenta do drugiej z ustaw implementujących Akt o usługach cyfrowych (DSA). Przypominam, że pierwszą ustawę, zawierającą mniej kontrowersyjne przepisy, pan prezydent już podpisał. Ta, którą zawetował, zawierała natomiast regulacje obejmujące przede wszystkim zasady blokowania treści. 

„Prezydent zawetował ustawę mającą chronić dzieci w internecie” – tak zatytułowała swoją informację na ten temat „Rzeczpospolita” we wpisie na X. Podobną narrację wciskała władza, gdzie się tylko dało. Linia była taka, że zły i złośliwy pan Karol Nawrocki chce, aby pedofile mieli nadal używanie, a poza tym – oczywista oczywistość – działa na korzyść Rosji. Najpewniej na osobiste polecenie Władimira Władimirowicza. 

Polityka w dobie emocjokracji (a w polskim wydaniu – również grażynokracji, co jest już osobistą zasługą i prywatnym patentem pana premiera Tuska) polega przede wszystkim na sprzedawaniu odbiorcom gotowych do użycia emocjonalnych schematów. Te mają być proste, mają nie wymagać myślenia i analizowania przepisów, ustaw, dyrektyw, a tym bardziej całościowego widzenia faktów z ich chronologią i wzajemnym wynikaniem. Żyjemy, czy nam się to podoba czy nie, w epoce przekazów ciosanych cepem (o ile cepem da się coś wyciosać). W wypadku DSA starły się dwa takie schematy. 

Zróbmy to razem!

Schemat pierwszy – przekaz władzy: ustawa implementująca DSA jest przede wszystkim przygotowana po to, żeby można było chronić dzieci przed internetowymi złoczyńcami i nie ma w niej żadnego drugiego dna. 

Schemat drugi – przekaz obozu prezydenckiego i większości opozycji: ustawa jest przygotowana po to, żeby rząd mógł wprowadzić cenzurę internetu, posługując się obłudnym pretekstem ochrony dzieci. 

W konkurencji na proste przekazy przewagę uzyskał obóz prezydencki. Kolektyw analityczny Res Futura, zajmujący się od dłuższego czasu codziennymi analizami internetowych trendów i narracji wskazał, że argumentację pana prezydenta popierało 56 proc. osób, a sprzeciwiało się jej 44 proc. (Nie jest to wskazanie na podstawie sondażu, ale podsumowanie reakcji w sieci.)

Zakładam jednak, że czytelnicy PCh24 nie poprzestają na prostych schematach. Warto zatem krótko przypomnieć, z czym naprawdę mamy do czynienia. 

Akt o usługach cyfrowych był reklamowany, również w Polsce, jako unijna regulacja, która miała nareszcie dać Europejczykom siłę w starciu z amerykańskimi cyfrowymi gigantami poprzez stworzenie mechanizmów kwestionowania ich arbitralnych decyzji o blokowaniu treści czy kasowaniu kont. Temu służy między innymi powołanie w każdym kraju członkowskim urzędu Koordynatora Usług Cyfrowych. W Polsce tę funkcję – na podstawie pierwszej z ustaw, tej podpisanej już przez pana prezydenta – będzie pełnił szef Urzędu Komunikacji Elektronicznej. 

I gdyby DSA dotyczyło tylko tej sfery, można by Unię z czystym sumieniem za tę regulację pochwalić. Tak jednak nie jest. Nie mniej ważną częścią DSA jest bowiem „minimalizacja ryzyka”. Ta minimalizacja ryzyka ma dotyczyć VLOP-ów (Very Large Online Platforms) i wymaga od nich stworzenia mechanizmu monitorowania treści i przeciwdziałania sytuacjom, gdy te łamią określone zasady – między innymi opisane w unijnej Karcie Praw Podstawowych. Ta zaś jest aktem z wyraźnym rysem ideologicznym i zakazuje dyskryminacji „w szczególności ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, poglądy polityczne lub wszelkie inne poglądy, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną” (art. 21.). 

VLOP-y są zobowiązane spowiadać się Komisji Europejskiej z tego, w jaki sposób kontrolują treści, a w razie niewypełniania postanowień DSA mogą być karane. Gdyby zaś ktokolwiek miał wątpliwości co do prawdziwych intencji twórców aktu, powinien przeczytać raport Komisji Sprawiedliwości Izby Reprezentantów z lutego tego roku, w którym przejrzyście, na podstawie dowodów i z cytatami również z wewnętrznej korespondencji firmowej Mety czy TikToka opisano, że dla Komisji DSA miał być zwieńczeniem procesu naginania sposobu działania VLOP-ów do cenzorskich wymagań i praktyk. Stanowił logiczne przedłużenie już wcześniej regularnie wywieranych w tej sprawie nacisków, tyle że o ile przed DSA można było mówić o dobrowolności (fikcyjnej w istocie rzeczy) stosowania cenzorskich działań, to DSA tę choćby pozorną dobrowolność likwiduje. 

Polska implementacja DSA od początku była zaprojektowana przez obecną władzę tak, aby do jednego worka wrzucić rozwiązania neutralne czy nawet korzystne oraz te ewidentnie tworzone z zamysłem cenzorskim. Najpierw mieliśmy zatem ustawę, która zbierała wszystko w jednym akcie prawnym, czyli przesłanki do blokowania treści oraz kwestie czysto instytucjonalne, takie jak powołanie KUC (pomijam tutaj dla czytelności wywodu wątpliwe detale, jak instytucja tak zwanych zaufanych podmiotów sygnalizujących). Wśród przesłanek blokowania treści pojawiły się takie, które nie budzą wątpliwości. Na przykład prezentowanie treści pornograficznych małoletniemu (art. 200 k.k.), publiczne pochwalanie lub propagowanie zachowań o charakterze pedofilskim (art. 200b k.k.), doprowadzenie do samobójstwa (art. 151 k.k.) i inne podobne. 

Do tego dorzucono jednak trzy artykuły, które w ogóle powinny z kodeksu karnego zniknąć, ponieważ umożliwiają stosowanie cenzury w majestacie prawa: art. 256 (propagowanie zbrodniczego systemu), art. 257 („Kto publicznie znieważa grupę ludności albo poszczególną osobę z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości lub z takich powodów narusza nietykalność cielesną innej osoby, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”) oraz art.119 („Kto stosuje przemoc lub groźbę bezprawną wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”). Blokowanie miało zaś następować wskutek decyzji administracyjnej, zatem natychmiastowo.

Po tym, jak pan prezydent zawetował tę wersję ustawy, władza postanowiła stworzyć pozory ustępstw. Po pierwsze – podzielono implementację na dwa akty prawne. Pierwszy, jak już pisałem, pan prezydent podpisał. Po drugie – w drugiej ustawie dodano procedurę sądową w przypadku artykułów 256, 257 i 119 kodeksu karnego. Wniosek uprawnionego organu (UKE lub KRRiT) miał trafiać do sądu, ten zaś miał wydawać postanowienie o zablokowaniu lub nieblokowaniu treści. Rzecz w tym, że ta sądowa kontrola byłaby fikcyjna, wydanie przez sąd postanowienia nie jest bowiem tym samym co przeprowadzenie normalnego postępowania. Sąd w tym trybie sprawdza przede wszystkim formalną stronę wniosku. Można założyć, że w ogromnej większości przypadków sądy wydawałyby postanowienia po myśli organów bez głębszej analizy wniosków. 

Jakby tego było mało, w trakcie prac nad ustawą Senat wyłączył z tego trybu art. 119 k.k. i przeniósł go z powrotem do zwykłego trybu administracyjnego, co Sejm zatwierdził. W ten sposób powstało ogromne zagrożenie dla wolności słowa. 

Gdyby faktycznie władzy tak bardzo zależało na ochronie dzieci czy tępieniu przestępstw, co do których nie ma sporu – skasowałaby z implementacji DSA w ogóle przesłanki z artykułów 256, 257 i 119 kodeksu karnego. Lecz przecież jasne jest, że nie o to chodzi. Celem regulacji jest stworzenie pałki, którą można będzie uderzać we wszystkich nieprawomyślnych. 

Łukasz Warzecha

Zróbmy to razem!
Będziemy mogli trwać w naszej walce o Prawdę wyłącznie wtedy, jeśli Państwo – nasi widzowie i Darczyńcy – będą tego chcieli. Dlatego oddając w Państwa ręce nasze publikacje, prosimy o wsparcie misji naszych mediów.
Wybierz kwotę: