Węgry: rząd formalnie przejął aktywa i prawa kilkudziesięciu fundacji. Będą procesy sądowe

Węgierski rząd formalnie przejął wszystkie zasoby i prawa kilkudziesięciu fundacji zarządzających aktywami w interesie publicznym (program KEKVA) – donosi portal Euractiv.com. Był to jeden z 27 unijnych „superkamieni milowych”, od spełnienia których uzależnione jest przekazanie 16 miliardów euro z unijnego budżetu.

Parlament węgierski niedawno uchwalił ustawę kończącą system KEKVA, zgodnie z którą fundacje miały zostać rozwiązane do 31 sierpnia - tak, jak tego zażyczyła sobie Bruksela - a majątek pozyskany ze źródeł publicznych miał zostać zwrócony państwu. Prawa i obowiązki tych fundacji przejmą odpowiednie ministerstwa.

System KEKVA został utworzony przez poprzedni rząd Fideszu. Obecna ekipa rządząca zarzuca partii Victora Orbána, że powołali do istnienia KEKVA, aby „zarządzać funduszami państwowymi w sposób całkowicie nieprzejrzysty i niekontrolowany”. W radach powierniczych fundacji, wykonujących zadania publiczne, mieli w większości zasiadać politycy Fideszu. Stąd oskarżenia o to, że ekipa Orbana stworzyła sobie system fundacji politycznych, przekazując im ogromne środki publiczne, którymi mieli zarządzać ludzie blisko powiązani z władzą.

Premier Péter Magyar, który w kwietniu obalił rząd Viktora Orbána, obiecał odnowę polityczną, zerową tolerancję dla korupcji i zacieśnienie więzi z Brukselą. Ta z kolei ustaliła datę graniczną dla likwidacji niewygodnych fundacji do 31 sierpnia br.

- Istnieje realne oczekiwanie, że mienie zostanie odzyskane, a osoby, które okradły społeczeństwo, zostaną pociągnięte do odpowiedzialności - deklarował przed likwidacja fundacji Ferenc Bíró, prezes Węgierskiego Urzędu ds. Integralności, utworzonego w 2022 roku pod naciskiem Brukseli.

Na mocy nowych przepisów państwo „odzyskało” własność nieruchomości, a także portfeli akcji, które wcześniej kontrolowało między innymi 16 dużych fundacji konserwatywnych. Wśród nich znalazły się Mathias Corvinus Collegium (MCC), fundacja Blue Planet byłego prezydenta Jánosa Ádera oraz Fundacja Batthyány'ego Lajosa.

Jak podaje Euractiv.com, „finansowe skutki przejęcia były natychmiast odczuwalne w Brukseli”. Frank Füredi, który szefuje brukselskiemu oddziałowi think tanku MCC, zrezygnował ze stanowiska w tym tygodniu, zarzucając organizacji macierzystej z Budapesztu, że nie wypłaciła wynagrodzeń pracownikom.

Füredi napisał list do zarządu MCC, wskazując, że zobowiązania umowne zostały „nieodwracalnie zerwane przez uporczywe niewywiązywanie się pracodawcy z obowiązku zapewnienia środków umownych”. Podobno jego koledzy, którzy pracowali dla fundacji borykają się z „poważnymi trudnościami ekonomicznymi”. Żalił się w rozmowie z przedstawicielem portalu Euractiv.com, że „nagle ludzie przestali odpowiadać na nasze e-maile z Budapesztu” i „po prostu wiedzieliśmy, że jesteśmy w zasadzie w kropce”.

Dodał, że MCC Bruksela nie ma środków na opłacenie bieżących rachunków, zobowiązań wobec wierzycieli ani na wynagrodzenia dla pracowników. Uważa, że think tank jest szantażowany przez rząd Magyara.

Z problemami mają się borykać także projekty medialne wspierane do niedawana przez sieć węgierskich fundacji, w tym portal „The European Conservative”.

Blue Planet Climate Protection Foundation, kierowana przez byłego prezydenta Ádera, ogłosiła, że ​​będzie dochodzić roszczeń od rządu na drodze sądowej. Uznała decyzję władz o przejęciu majątku za bezprawną. Rząd bowiem nie przedstawił projektu umowy o przeniesieniu zadań.

Fundacja wcześniej zaproponowała zwrot aktywów pozyskanych z programu KEKVA, by móc kontynuować działalność jako podmiot prywatny. Rząd się jednak na to nie zgodził. Stąd sprawa ma trafić do sądu.

Państwo przejmuje również zadania związane z badaniami i zarządzaniem talentami fundacji Élvonal, założonej przez fizyka Ferenca Krausza, laureata Nagrody Nobla. Także jej aktywa mają powrócić do państwa.

Z szacunków obecnego rządu węgierskiego wynika, że przykładowo Fundacja Batthyány'ego Lajosa otrzymała prawie 66 miliardów forintów (180 milionów euro) w latach 2022-2026, podczas gdy Blue Planet Ádera pozyskała z dotacji państwa w tym samym okresie 25 miliardów forintów (68 milionów euro).

W poniedziałek minister transportu Dávid Vitézy, któremu podlegał system KEKVA potwierdził, że Węgry osiągnęły wszystkie „kamienie milowe i superkamienie milowe” wymagane do odblokowania zamrożonych funduszy UE. W sumie chodzi o 16 miliardów euro: 10 miliardów euro w ramach funduszy odbudowy i 6 miliardów euro w ramach polityki spójności. Zaznaczył, że warunki legislacyjne nie obejmują ustępstw w kwestiach migracji ani kwestii społecznych, wbrew twierdzeniom poprzedniej administracji.

Źródło: euractiv.com, bbj.hu, hungarytoday.hu

AS