Kurierzy Tatrzańscy uhonorowani. W Kuźnicach stanęła pamiątkowa tablica
W Zakopanem upamiętniono Kurierów Tatrzańskich, którzy w czasie II wojny światowej przemieszczali się między Polską a Budapesztem w celu utrzymania łączności z władzami RP na uchodźctwie. Odsłonięta w niedzielę 14 czerwca tablica pamiątkowa w Kuźnicach jest jednym z 15 punktów powstającego szlaku upamiętniającego wspólną historię Polski i Węgier.
Tablica znajduje się obok pomnika Kurierów Tatrzańskich, odsłoniętego w Kuźnicach w czerwcu 2024 roku. Pozostałe 14 punktów powstanie m.in. w Zubrzycy Górnej, Piekielniku, nad Morskim Okiem, w Trybszu, przy zamku w Niedzicy, a także w Szczawnicy.
– Wspólnie z miastem Zakopane stworzyliśmy Szlak Polsko-Węgierski, który zaczyna się na Orawie, przebiega przez Zakopane i kończy się w Szczawnicy. Znajdziemy na nim wydarzenia i postaci ważne dla relacji polsko-węgierskich. (...) Przypomina o ludziach, którzy podczas II wojny światowej ryzykowali życie, przenosząc meldunki, pieniądze między Polską a Budapesztem – powiedział Konsul Generalny Węgier w Krakowie dr Tibor Gerencser.
Dyplomata podkreślił, że wiele osób odwiedzających Zakopane - w tym Węgrów - nie zna historii Kurierów Tatrzańskich, stąd tak ważne jest jej upowszechnianie. – Przez lata komunizmu o Kurierach Tatrzańskich nie można było mówić. Dziś odsłaniamy tę tablicę, aby Polacy, Węgrzy i goście z innych krajów mogli poznać ich historię – podkreślił Gerencser.
Z kolei historyk IPN Wojciech Frazik porównał znaczenie kurierów dla Polskiego Państwa Podziemnego do roli czerwonych krwinek w ludzkim organizmie. – Łączność konspiracyjna między Polskim Państwem Podziemnym a władzami na uchodźstwie była krwiobiegiem Państwa Polskiego. Kurierzy tatrzańscy byli jak czerwone krwinki transportujące tlen. Bez nich nie byłoby przepływu informacji, rozkazów, sprawozdań i dyrektyw niezbędnych do funkcjonowania państwa pod okupacją – powiedział Frazik.
Kim byli Kurierzy Tatrzańscy?
Jak oceniają historycy, w czasie II wojny światowej przez Tatry przemieszczało się co najmniej 37 kurierów, w tym 5 kobiet. Drużyną kierował Wacław Felczak, który sam wielokrotnie udawał się z Zakopanego do Budapesztu i z powrotem.
Przewożone tajne dokumenty ukrywane były w przedmiotach codziennego użytku i zaszywane w ubraniach. Szlakiem tatrzańskim przeprowadzono również na Węgry aż kilkanaście tysięcy osób, w tym żołnierzy walczących później m.in. w bitwie o Anglię.
Jednym z najwybitniejszych kurierów był Józef Krzeptowski z Zakopanego, zwany „królem kurierów tatrzańskich”. Choć Niemcy wyznaczyli za niego wysoką nagrodę, to jednak nigdy nie udało się im go schwytać w czasie ponad 50 jego podróży do Budapesztu i z powrotem. Dopiero po wojnie aresztowało go NKWD i został wywieziony na Syberię, jednak po latach wrócił do Polski.
Inne znane postaci to Stanisław Marusarz, Wincenty Galica, Andrzej Frączysty oraz Helena Marusarzówna. Niestety wielu z nich za działalność konspiracyjną zapłaciło życiem.
Szczególnie tragicznie potoczyły się losy wybitnej narciarki Heleny Marusarzówny. W marcu 1940 r. aresztowała ją słowacka straż graniczna i przekazała Niemcom. Więziono ją i brutalnie torturowano, ale nigdy nie wydała swoich towarzyszy. Rozstrzelano ją w 1941 r. w wieku 23 lat. Jest przykładem odwagi i poświęcenia dla utrzymywania łączności między okupowaną Polską a władzami na uchodźstwie.
Źródło: PAP
AF
