Łukasz Warzecha: Populiści antybroniowi w akcji
Natychmiast po tragicznych zdarzeniach w centrum Krakowa było jasne, że o ile na krótką chwilę uda się może uniknąć podpinania ich pod partyjną agendę, to na pewno nie uda się uniknąć histerycznego tonu hoplofobów, zwolenników nadregulacji i stronników kupowania pozorów bezpieczeństwa kosztem naszej wolności. Czyli że za moment zacznie się zmasowane uderzenie w posiadaczy broni oraz prawo do posiadania broni.
Odpierając ten populistyczny atak, trzeba pamiętać o kwestiach, które najlepiej wybić w jasnych i prostych punktach.
Po pierwsze – żadne decyzje dotyczące ogółu obywateli, ich praw i wolności w szczególności, nie powinny być podejmowane pod wpływem nawet najtragiczniejszego wydarzenia bądź wydarzeń, które statystycznie nie tworzą wzoru.
Niestety, w Polsce właściwie standardowo dzieje się inaczej. Pan prezydent dopiero co podpisał ustawę, wprowadzającą radykalne kary za wykroczenia na przejazdach kolejowych, choć ustawa ta całkowicie abstrahuje od statystyk i faktycznych przyczyn wypadków, a motorem jej powstania było jedno – tak: jedno! – wydarzenie. Jest to akcyjność prawna w najgorszym wydaniu.
Po drugie – choć w Polsce przybyło broni w ostatnich latach, wciąż jesteśmy na szarym końcu pod względem nasycenia nią w porównaniu do większości Europy. W naszym kraju w 2024 r. (od tego czasu liczby jeszcze trochę wzrosły) zarejestrowanych było około 930 tys. sztuk broni palnej w prywatnych rękach. Jako że w wielu przypadkach posiadacze pozwoleń kolekcjonerskich, sportowych lub myśliwskich mają więcej niż jedną sztukę broni, więc osób uzbrojonych było wyraźnie mniej. W 2024 r. było trochę ponad 367 tys. pozwoleń. To daje nasycenie bronią na poziomie niecałych 2,5 sztuki na 100 mieszkańców.
Ostatnie całościowe globalne zestawienie pochodzi niestety z 2017 r. Jest to Global Firearms Holdings sporządzone przez Small Arms Survey. Nawet patrząc na liczby sprzed 9 lat, mimo wzrostów w Polsce od tego czasu, widzimy, jak drastycznie małe są wielkości dla naszego kraju. W Niemczech było wtedy 19,62 sztuki broni na 100 osób, w Czechach 12,53, we Francji 19,6, w Szwecji 23,14, w Szwajcarii 27,6, w Finlandii 32,36. Jeśli w tych warunkach ktoś twierdzi, że powinniśmy ograniczyć dostęp do broni, to działa po prostu na szkodę polskiego bezpieczeństwa.
Po trzecie – w Polsce przestępstwa z użyciem legalnie posiadanej broni (wliczając w to niepodlegającą nawet rejestracji broń czarnoprochową) są absolutnym marginesem. Przy czym policja w swoich statystykach nie oddziela przestępstw z użyciem broni posiadanej legalnie od tych z użyciem broni posiadanej nielegalnie. Sądzę, że robi tak celowo, aby móc epatować ogólną liczbą takich czynów, budząc emocje ludzi, którzy nie znają tej problematyki.
Niektórzy zaczęli biadać, że duża liczba broni w prywatnych rękach to możliwość, iż ta broń padnie albo łupem przestępców, albo będzie im sprzedawana. Takie absurdy mogą wygadywać jedynie osoby niemające zielonego pojęcia o strzelectwie i posiadaniu w Polsce broni. Przypadków zaboru broni czy też jej kradzieży z domowego sejfu czy szafy, o ile wiem, w naszym kraju nie było w ogóle, a jeśli jakieś się zdarzyły, to musiały być to przypadki absolutnie pojedyncze. Ja nie wiem o żadnym. Natomiast jeśli ktoś twierdzi, że legalni posiadacze broni będą ją sprzedawać bandytom, to naprawdę nie wie, o czym mówi. Każda zarejestrowana broń nie tylko ma odnotowany w Systemie Rejestracji Broni swój numer, przypisany do konkretnego posiadacza (obowiązkowo, w przypadku broni przeznaczonej na rynek cywilny, wybity na szkielecie i zamku), ale też istnieje centralna baza swoistych „odcisków palców”. Z broni odstrzeliwuje się bowiem przed jej wystawieniem do sprzedaży nabój, a łuska jako nosząca unikatowe dla danego egzemplarza ślady, trafia do specjalnego archiwum. Legalny posiadacz broni, gdyby sprzedawał ją osobie nieuprawnionej, nie tylko ryzykuje cofnięciem pozwolenia, ale też dwoma latami odsiadki, a potencjalnie znacznie więcej, gdyby z pomocą jego broni popełniono przestępstwo. Jaki miałoby to sens? I jaki sens miałoby dla bandytów kupowanie broni od legalnych posiadaczy, skoro mogą ją w razie potrzeby nabyć bez kłopotu z nielegalnych, paradoksalnie mniej ryzykownych źródeł, takich jak choćby przemyt z Ukrainy? Te źródła nie wyschną, niezależnie od tego, jak restrykcyjne prawo przyjmiemy w kwestii posiadania broni.
Po czwarte – okresowe badania psychologiczne. Tymczasem tragedia z Krakowa jest dowodem na to, że nie są one żadną gwarancją. Michał O. otrzymał, jak się okazuje, pozwolenie na broń zaledwie kilka miesięcy temu. To oznacza, że jego badanie psychologiczne będące częścią procesu wyrabiania pozwolenia było całkiem świeże. Należałoby w takim razie przyjrzeć się psychologowi orzecznikowi, który sprawdzał przyszłego zabójcę.
Zamiast postulowanych przez lewicę okresowych badań dla wszystkich posiadaczy broni – które zatkałyby kompletnie system – znacznie lepszym pomysłem byłoby danie szczególnie psychiatrom dostępu do SRB i zobowiązanie ich do poinformowania organu wydającego pozwolenie, gdyby pojawił się u nich posiadacz broni z problemami stwarzającymi potencjalne zagrożenie.
Po piąte – dyletanci kompletnie nieznający strzelectwa przedstawiają pomysły takie jak zakaz posiadania broni długiej, ograniczenie liczby posiadanych egzemplarzy broni albo nakaz jej deponowania w klubie strzeleckim. Tu można już tylko załamać ręce.
Broń długa jest ściśle związana z konkurencjami sportowymi (o myślistwie nie mówiąc). Generalnie istnieją trzy kategorie konkurencji: pistolet, karabin i strzelba. W ramach tych kategorii mamy wiele konkretnych konkurencji w różnym kalibrze, statycznych lub dynamicznych. Jeśli komuś wydaje się, że 9 sztuk broni u strzelca sportowego to niemożliwy do wytłumaczenia „arsenał”, to służę wyliczanką potencjalnej minimalnej wersji takiego zasobu dla kogoś, kto strzela wszystkie trzy kategorie konkurencji: pistolet centralnego zapłonu 9x19 mm do strzelań statycznych, pistolet tego samego kalibru do strzelań dynamicznych (np. IPSC), pistolet kalibru 0.45 ACP do strzelań statycznych bądź dynamicznych, pistolet 0.22 LR bocznego zapłonu do strzelań statycznych, karabin 0.22, karabin 5.56, strzelba do rzutków, strzelba do dynamiki, rewolwer do konkurencji rewolwerowych. To już dziewięć sztuk, a można spokojnie mnożyć kombinacje. Zaangażowany strzelec sportowy swoją broń dopieszcza, modyfikuje, pielęgnuje – i robi to w domu. Inny pistolet pasuje mu do dynamiki, inny do statycznych strzelań, jeden będzie z kolimatorem, inny bez, jeden będzie miał zmodyfikowaną twardość spustu albo chwyt, inny nie – i tak dalej. Przy takim podejściu kilkanaście czy nawet ponad 20 sztuk różnej broni to żadna ekstrawagancja.
Spójrzmy na inny pomysł: deponowanie broni w klubach. Zacząć trzeba od tego, że niepojęte jest, dlaczego ktoś, kto ma swoją broń, nie miałby jej mieć u siebie – oczywiście z zachowaniem przewidzianych prawem warunków jej przechowywania. Odłóżmy to jednak na bok.
W 2024 r. w Polsce zarejestrowanych było blisko 230 tys. sztuk broni palnej do celów sportowych (teraz zapewne jest jej jeszcze więcej). Gdzie miałyby powstać magazyny na tę broń? Tylko część klubów posiada magazyny broni (to jest sformułowanie z języka przepisów, magazyn broni musi bowiem spełniać wyśrubowane normy), a te z kolei są zapełnione bronią obiektową (klubową). W jaki sposób miałoby się tam znaleźć miejsce na broń członków klubów? Jak miałoby być zorganizowane jej wydawanie i deponowanie? Ile osób w skali kraju musiałoby się zajmować tylko tym i kto by za to miał zapłacić?
Właściciele broni zajmują się bronią nie tylko w trakcie strzelania. Czyszczą ją, dostrajają i modyfikują. Kluby miałyby im udostępniać w tym celu jakąś specjalną przestrzeń? Wszystkie w Polsce?
Wreszcie strzelcy jeżdżą na zawody nierzadko do innych miast. Jak logistycznie zorganizować odbiór broni o różnych porach tygodnia i dnia? Przecież strzelnice nie pracują 24 godziny na dobę. Jak w przepisach określić, kiedy można broń pobrać, a kiedy trzeba ją zdać? Kto to miałby kontrolować? Albo trzeba by powołać jakąś specjalną „policję broniową”, a najlepiej zaopatrzyć każdy egzemplarz broni w GPS (wiem, nie powinienem podpowiadać), albo byłaby to całkowita fikcja.
Z tych wszystkich kwestii histerycy hoplofobi nie zdają sobie po prostu sprawy.
I na koniec – po szóste, ale najważniejsze. Posiadanie broni nie powinno być, jak dzisiaj wynika z ustawy o broni i amunicji, przywilejem, którym państwo może nas łaskawie obdarzyć, jeśli ma akurat dobry humor. Powinno być prawem obywatela, które to prawo może zostać w jasno wyszczególnionych przypadkach ograniczone albo cofnięte. Jak najmniej uznaniowo.
Żaden system i żaden przepis nie zagwarantują stuprocentowego bezpieczeństwa. To trzeba powiedzieć jasno. Pewien poziom ryzyka, także związanego z posiadaniem broni przez obywateli, jest nieuchronny. To jest cena naszej wolności i podobnie jest z innymi prawami: do prowadzenia samochodu czy wolności słowa. Jeśli ktoś stwierdza, że w imię bezpieczeństwa trzeba ludziom odebrać wolność, to należy go mieć na oku, bo prawdopodobnie mamy do czynienia z małym – ale perspektywicznym – totalitarystą.
Łukasz Warzecha
Filip Obara: Grając tragedią, Tusk odbierze nam broń?
