Turecki parlament przyjął przełomową ustawę. Chodzi o pokojowe relacje z Kurdami
Projekt ustawy zatytułowanej „Propozycja ustawy o wzmocnieniu solidarności narodowej i integracji społecznej” została przyjęta 468 głosami „za”. Przeciw było 88 posłów i 6 wstrzymało się od głosu. Nowa regulacja ma pomóc w pokojowym ułożeniu stosunków z Partią Pracujących Kurdystanu (PKK), odpowiadająca za zamachy w wyniku których zginęło około 50 tys. osób w Turcji.
Ustawa ma pomóc w zakończeniu trwającego już kilka dekad konfliktu. Przyjęcie ustawy w poniedziałkowy wieczór poprzedziła ponad 12-godzinna debata. Bez wątpienia nowa regulacja jest pierwszą, jaką kiedykolwiek przyjął parlament turecki w celu zakończenia konfliktu.
Projekt pojawił się w następstwie wezwania założyciela PKK Abdullaha Öcalana w 2025 roku w sprawie złożenia broni i realizacji swoich celów w zakresie uzyskania autonomii przez Kurdów całkowicie bez użycia przemocy.
Co istotne, grupa zbrojna, która toczyła walkę z władzami w Ankarze od ponad czterdziestu lat, zgodziła się wycofać z pozycji wojskowych w irackim Kurdystanie, uczestnicząc w ceremonii rozbrojenia w Sulaimani w lipcu 2025 roku.
Ustawa ma pomóc w reintegracji byłych bojowników PKK ze społeczeństwem i będzie miała zastosowanie do tych, którzy powiadomią władze na piśmie „o zamiarze skorzystania z tych przepisów” w ciągu sześciu miesięcy od potwierdzenia przez Radę Bezpieczeństwa Narodowego, że PKK całkowicie zakończyła swoją aktywność, oddała broń i amunicję oraz „zakończyła swoją faktyczną działalność”.
Ustawa nie wprowadza powszechnej amnestii dla byłych bojowników PKK, ale ustanawia procedury prawne, które pozwolą na odroczenie wykonania niektórych wyroków i toczących się już postępowań karnych.
„W przypadku przestępstw objętych tą ustawą, wykonanie wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności do 15 lat zostanie zawieszone na 5 lat, a wykonanie wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności powyżej 15 lat, dożywotniego pozbawienia wolności lub dożywotniego pozbawienia wolności z zaostrzonym rygorem zostanie zawieszone na 10 lat decyzją sędziego egzekucyjnego” – poinformowała agencja Anadolu po uchwaleniu ustawy.
Zmazuje ona także przestępstwa popełnione przed 2005 rokiem, za które groziła kara śmierci lub dożywotniego pozbawienia wolności, a także umyślne zabójstwa popełnione w ramach działalności PKK – wyjaśnił Abdulhamit Gull, wiceprzewodniczący rządzącej Partii Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP).
Współprzewodniczący prokurdyjskiej Ludowej Partii Równości i Demokracji (DEM) Tuncer Bakhiran uznał głosowanie nad ustawą za dzień „historycznej transformacji”, gdyż „wiekowa kwestia kurdyjska zostaje przeniesiona z cienia konfliktu do sfery prawa”.
- Geopolityka kurdyjska to polityczna geografia rozwiązania węzła na Bliskim Wschodzie. Ta geopolityka oferuje możliwość demokratycznej przyszłości. Musimy zaktualizować historyczne relacje turecko-kurdyjskie w oparciu o tę geopolityczną rzeczywistość – podkreślił.
Pokojowy proces zainicjowany przez lidera skrajnie prawicowej Partii Ruchu Narodowego (MHP) Devleta Bahceliego, cieszy się poparciem prezydenta Turcji Recepa Tayyipa Erdogana i jego partii AKP.
Co istotne, ustawę poparli także przedstawiciele opozycji, w tym Republikańska Partia Ludowa (CHP), a także nowa antyerdoganowska frakcja znana jako Yeni Parti (Nowa Partia), założona przez odsuniętego od władzy lidera CHP Ozgura Ozela.
Partia Pracujących Kurdystanu powstała w 1978 roku. Öcalan, który inspirował się marksizmem, powołał do istnienia PKK, licząc na to, że będzie możliwe utworzenia kurdyjskiego państwa narodowego, w którym Kurdowie będą mogli swobodnie wyrażać swoją tożsamość, tłumioną przez kemalistowskie państwo tureckie.
W 1999 r. po jego uwięzieniu na wyspie Imrali, bojownik miał przejść ideologiczną przemianę, lansując ideę „demokratycznej konfederacji”, obejmującej Kurdów funkcjonujących w istniejących już państwach Bliskiego Wschodu. Odszedł od – jak sam przyznawał – „prymitywnego nacjonalizmu” na rzecz światopoglądu, który ułatwił pewien stopień pojednania z władzami w Ankarze, podkreślając historyczne „braterstwo” Turków i Kurdów.
Turcja, Stany Zjednoczone i Unia Europejska uznały PKK za organizację terrorystyczną.
Kurdowie stanowią około jednej piątej ludności Turcji i zamieszkują także Syrię, Irak oraz Iran. Określa się ich mianem największej na świecie grupy etnicznej nieposiadającej własnego państwa.
Öcalan, który urodził się 4 kwietnia 1949 r. w turecko-kurdyjskiej rodzinie rolniczej w południowo-wschodniej Turcji, zaangażował się w politykę lewicową podczas studiów w Ankarze.
Przeniósł się do Syrii, gdzie pozostał do 1998 r., kiedy Damaszek zmusił go do wyjazdu. Po podróży przez Rosję, Włochy i Grecję w poszukiwaniu schronienia dotarł do Kenii. Tam tureccy agenci schwytali go w Nairobi 15 lutego 1999 r. po tym jak opuścił ambasadę grecką. Po przywiezieniu do kraju, sąd skazał go na karę śmierci, ale wyrok zamieniono na dożywocie po zniesieniu kary śmierci w 2002 r. w Turcji.
Wielu zwolenników Kurdów nazywa go „Apo”, co po kurdyjsku oznacza „wujek”. Wielu Turków nazywa go „bebek katili”, co oznacza „dzieciobójca”, z powodu ataków PKK, w których ginęli cywile.
Mimo schwytania go przez Turków, Öcalan zachował wpływy z więzienia. Nakazał zawieszenie broni, które trwało od 1999 do 2004 r. Rok później nakazał swoim zwolennikom porzucenie celu, jakim było utworzenie niepodległego państwa kurdyjskiego i dążenie do autonomii w Turcji, Syrii, Iraku i Iranie.
W 2013 r. brał udział w kolejnym procesie pokojowym z władzami w Ankarze, ale rozmowy załamały się w lipcu 2015 r., co doprowadziło do wznowienia walk.
Ponowne zabiegi pokojowe podjęto w październiku 2024 r., kiedy lider Partii MHP, Devlet Bahçeli, sojusznik Erdoğana, zaoferował Öcalanowi możliwość wystąpienia w parlamencie, jeśli ten wyrzeknie się przemocy i nakaże rozwiązanie PKK.
Öcalan miał odpowiedzieć, że jest gotów pomóc w przeniesieniu kwestii kurdyjskiej „z areny konfliktu i przemocy na arenę prawa i polityki”. Przed poniedziałkowym głosowaniem Öcalan określił ustawę jako początek wysiłków na rzecz rozwiązania konfliktu kurdyjskiego.
Źródła: turkishminute.com / thenewregion.com
AS
Śmiały krok prezydenta Turcji. Podjął rozmowy z kurdyjskimi politykami
